Analysts team analysing data charts business concept. Office people work together research statistics charts, graphs and diagrams of sales management operational reports, Line art vector illustration

Sorun çözme odaklı geliştirilen yöneylem araştırması, günümüzde pek çok firmanın esas aldığı sistematik bir çalışma biçimidir. Yöneylem araştırmasıyla optimumu yakalamayı ve bu sayede büyümeyi hedefleyen şirketler, bu hedefe yönelik pek çok araştırma ve çalışma yürütmektedir. Endüstri mühendisliğinin de en önemli kavramlarından biri olan yöneylem araştırması ile ilgili bilgileri sizler için derledik. Gelin hep birlikte inceleyelim. Keyifli okumalar!

yöneylem araştırması nedir?

Yöneylem Araştırması Nedir?

İngilizcede ‘ Operations Research’ olarak geçen yöneylem araştırması, belirli kısıtların olduğu karmaşık sorunlara çözüm üretmek amacıyla matematiksel modelleme, algoritmalar ve istatistik gibi hesaplama tekniklerini kullanan bilim dalıdır. Kısaca sorun çözme ya da karar verme bilimi olarak da tanımlayabiliriz. Yöneylem araştırmasında problemin çözümü için belirli bir hedef belirlenir. Daha sonra bu hedef doğrultusunda optimum sonuç elde edilmeye çalışılır.

“ TDK’ye göre tanımı ise:

Herhangi bir problemi yöneylem yöntemine göre araştıran incelemedir.”

Yöneylem Araştırması’nın Tarihçesi

Tarihte bu konudaki ilk çalışma 2. Dünya savaşı sırasında, İngiliz bilim adamlarının savunma sorunlarına çözüm arayışı sırasında ortaya çıkmıştır. Hava saldırıları karşısında en iyi savunma şeklini belirlemek ve radarların etkin bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla farklı disiplinlerden birçok bilim adamı bir araya gelmiştir. Savaşta sahip olduğumuz tüm kaynakları ve güçleri kullanarak daha etkili bir savaş nasıl gerçekleştirebiliriz diye düşünen bilim insanları neticede bilimsel bir bakış açısıyla en iyi savunma şeklini bulmuşlardır. Kaynakların nerede ve ne miktarda kullanılacağını belirleyen bu bilimin, savaşın seyrini değiştirdiğini söyleyebiliriz.

Savaştan sonra birçok bilim adamının katkısıyla yöneylem araştırmasında çok önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Türkiye’de ise ilk kez 1960’lı yılların başlarında yine savunma sanayisi alanında uygulanmaya başlanmıştır.

Yöneylem Araştırması Ne İşe Yarar?

Günümüz dünyasında problemler çok karmaşık hale geldiği için bu problemlerin çözümünde birtakım çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Yöneylem araştırması da tam bu noktada problemleri çözmek adına çeşitli metotların geliştirilmiş olduğu bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yöntemin uygulanması genellikle mühendislik alanında karşımıza çıkar. Başlıca endüstri mühendisleri tarafından optimum çözüme ulaşmak için bu yöntem kullanılır.

Peki optimizasyon nedir?  Optimizasyonun tanımına baktığımızda mevcut kaynakları en iyi şekilde kullanıp sonuca ulaşmak ve sorunları gidermek olduğunu görürüz. Yani amaç kısaca en iyi ve en verimli sonuca ulaşmaktır diyebiliriz. Yöneylem araştırması sayesinde iş dünyasında karşılaşılan insan, makine, malzeme gibi büyük sistemlerin yönetiminde ortaya çıkan karmaşık problemler çözüme kavuşturulur. Burada dikkat çekici nokta ise tüm bunların bilimsel metotlarla gerçekleştirilmiş olmasıdır.

 

Yöneylem Araştırması’nın Kullanım Alanları Nelerdir?

Yöneylem araştırmasına sektör ya da uygulama alanı olarak baktığımızda karşımıza çok geniş bir tablo çıkmaktadır. Üretimden lojistiğe, iletişimden sağlık alanına kadar birçok alanda yöneylem araştırması kullanılır. Bu alanlarda kullanımına daha detaylı bakacak olursak;

  • Üretim planlama
  • Proje yönetimi
  • Maliyet analizi
  • Verimlilik analizi
  • Malzeme ve envanter yönetimi
  • Yatırım planlama
  • Benzetim
  • Bütçe planlama ve kontrol
  • Taşıma/ulaşım
  • Savunma uygulamaları
  • Bakım planlama
  • Karar destek ve uzman sistemler
  • İnsan gücü planlaması
  • Toplam kalite yönetimi

gibi konularda etkin bir şekilde kullanıldığını görürüz.

Yöneylem Araştırması’nın Uygulama Aşamaları Nelerdir?

Bir yöneylem problemini ele aldığımızda hangi çözüm adımlarını kullanırız kısaca bir bakalım.

1- Problemin Tanımı

İlk olarak problem tüm detaylarıyla ortaya konulur. Çözülebilir olup olmadığı, çözüldüğünde hangi etkileri uyandırması gerektiği gibi konular bu adımda belirlenir. Daha sonra sırasıyla gözlem yapılır, veri toplanır ve problemin tanımı yapılır.

2- Matematiksel Modelin Kurulumu

Bu adımda sözlü olarak tanımlanan problem matematiksel olarak ifade edilir. İlk aşamada toplanılan verilere bakılarak matematiksel bir model ortaya çıkarılır. Elde edilen model; doğrusal programlama, tam sayı programlama, dinamik programlama gibi yaygın kullanılan matematiksel modellerden biri olabilir.

3- Çözümün Geliştirilmesi

Bu aşamada çeşitli denemeler sonucunda bazı çözümler ortaya konulur. Çözümlerle ilgili ise birtakım yöntemler geliştirilir. Bu yöntemler hipotezler halinde ortaya konulur. Daha sonra hipotezin bu matematiksel model için geçerliliği sorgulanır. Eğer geçerlilik testinden de geçerse bu model uygun bir çözüm olarak sunulur.

4- Modelin Testi

Bu aşamada modelin hangi durumlarda ne kadar geçerli olduğu test edilir. Burada kısaca bir sağlama işlemi yapıldığını düşünebiliriz. Bu testten geçtikten sonra model kabul edilir.

5- Modelin Uygulanması

Son aşamada ise model uygulanıp elde edilen sonuçlar iyi bir şekilde sunulur. Bu şekilde modelin uygulama aşaması gerçekleştirilmiş olur.

Yazı Önerisi! Bir Endüstri Mühendisinin İzlemesi Gereken 10 Film


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
5
love
lol lol
0
lol
omg omg
1
omg
win win
0
win