Son zamanlarda internette en çok konuşulan konular arasında yer alan ‘Web 3.0 Nedir?’ hakkında merak edilen noktalara değinmeye çalışağım. İnternetin evrimi oldukça uzun bir yol katetti ve şüphesiz gelecekte de birçok değişiklikle karşı karşıya kalacak. Web 3.0 konusunun anlaşılması için biraz geçmişe gitmekte fayda var. Hadi hep birlikte internetin geçmişine ve tabiki esas konumuz olan web 3.0 hakkında bilgi paylaşımına başlayalım.

Web sitesi nedir ve ne işe yarar?

Web sitesi, internet ağında bulunan ve yazılım dilleriyle şekillendirilmiş olan tanıtım ve paylaşım biçimi olarak ifade edilebilir. Web siteleri, kendi özel alan adıyla birlikte internette kendisine ayrılan özel bir alanda paylaşım yapmaya yaramaktadır. Web siteleri günümüzde oldukça yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Web siteleri, geniş bir çevre ile bilgi paylaşımı yapılmasına olanak sağlamaktadır.

web 3.0
Google web 3.0

Web 1.0 Nedir?

İlk olarak Web 1.0 olarak bildiğimiz internet ağı 1980‘lerin sonunda çıktı. Tim Burners Lee, internet sitelerinin başına yazdığımız 3 adet w harfini yani, WWW (World Wide Web) terimini ilk defa ortaya attığında o bile neler olacağını kestiremiyordu. 1990’ların başlarında web siteleri yalnızca bilgiyi görüntüleme becerisine sahip olan statik HTML sayfaları kullanılarak inşa ediliyordu ve kullanıcıların veriyi değiştirmesi mümkün değildi. Yani daha statik bir yapıya sahipti ve kullanıcı sayısı da tahmin edebileceğiniz üzere çok düşüktü.

Web 2.0 Nedir?

web 3.0
Google web 3.0

1990’ların sonlarında daha interaktif bir internetin şekillenmesiyle bu yönde değişmeye başladı. Web 2.0 ile kullanıcılar veri tabanlarının, sunucu taraflı süreçlerin, formların ve sosyal medyanın kullanımı aracılığıyla web siteleriyle etkileşim kurabilmeye başladı.  Bir noktadan sonra veriler kullanıcı deneyimini iyileştirmek, interneti daha kişiselleştirilmiş detaylarla donatabilmek için algoritmalar tarafından kullanılmaya başlandı.

 

Web 3.0 Nedir?

WEB 3.0 denilen kavram, internetin Decentralized yani Merkeziyetsiz ve Peer to Peer (Eşten Eşe) olacak şekilde kullanılabilen, tamamen blok zincir destekli ve kişiselleşmiş halini ifade ediyor.

 

web 3.0
google web 3.0

Şu anda kullandığımız internet sisteminde yani WEB 2.0 sisteminde bilgi, merkezi güçler tarafından kontrol ediliyor. Tüm bilgi onların kontrolünden geçerek bize ulaşıyor. Sosyal medya hesaplarında bulundurduğumuz bilgilere Facebook, Instagram veya Twitter istediği sürece ulaşabiliyoruz. Hesabınızı isterlerse komple kapatabilir veya isterlerse hesabınızın kontrolünü elinizden alabilirler. Ve bu özgürleşme çabalarını sürdürmek isteyen insanlar için problem teşkil ediyor. Web 3.0, herhangi bir aracı olmadan, merkeziyetsiz bir bağlantı kurmaya olanak sağlayacak. Yani planlanan durum bu ve umarım gerçekleşir.

Web 3.0, yapay zekanın ve makine öğrenimi tekniklerinin kullanımıyla kullanıcıya hitap eden ve daha fazla kişiselleştirilmiş bilgiyi daha hızlı şekilde sunmayı amaçlar. Yani ara bağlantıları kullanmadan direkt bilgi paylaşımı yapmanızı hedefler.

Web 3.0 ve Blockchain

Web 2.0 hala meyvelerini vermeye devam ederken Satoshi Nakamoto adlı gizemli kişi veya kişiler ilk blok zinciri (Blockchain) veritabanını tasarladı. Ocak 2009’da ise Bitcoin adlı ilk kripto yazılımını duyurdu. İnternetin en değerli dijital kayıt defteri olan Blockchain, interneti güvenli bir hale getiren kriptografi yöntemiyle birbirine bağlanan bloklarla hash fonksiyonunu referans alarak haberleşen son derece güvenli bir şifreleme mekanizmasına sahiptir. Zincire bir kayıt eklendikten sonra değiştirilmesi çok zordur. Çünkü veritabanının tüm kopyalarının aynı olduğundan emin olmak için ağ sürekli kontroller yapar.

web 3.0
google web 3.0

Blok zinciri teknolojisinin ademi merkeziyetçi yapısı Web 3.0’a olan umudu artırmış olmasına rağmen kat edilmesi gereken çok yol var. Nitekim Web 2.0’dan daha farklı bir temele oturan Web 3.0, kullanıcıların çevrimiçi gizliliğini tam anlamıyla koruyabileceği bir ağ protolü kümesidir. Tabi, Web 3.0’ın ilk başarılı kullanım örneklerinin ne zaman ortaya çıkacağını tahmin edemeyiz. Ancak Web 3.0 ortaya çıktığında, “Dijital Çağ” tabiri yepyeni bir anlam kazanmış olacak.

Web 3.0 ve Metaverse

Aslında Web 3.0 ‘ın bu kadar popüler olmasını sağlayan durum kripto paralar ve adını çok sık duymaya başladığımız Metaverse dünyasıyla ilgili bir durum. Web 3.0, Metaverse için bir altyapı niteliğinde olacak. Metaverse için kullanılacak VR cihazlar, Web 3.0’a geçiş dönemini hızlandırabilir. Açık kaynak kodlu bir sistem, güvenilir bir altyapı ve doğrulanabilir iletişim yöntemleri sağlanırsa bu süreç kolaylıkla sağlanabilir.

web 3.0
Google web 3.0

Web 3.0 ve Kripto Paralar

WEB 3.0 sisteminde kişilerin internet üzerindeki her türlü hareketi blockchain hesapları ile bağlantılı olacak. Bu sistemde sadece eşler arası (peer to peer) veri alışverişini sağlayacak. Bilgiler sadece iki kişi arasında gidip geleceği için üçüncü kişilerin kontrolünden çıkacak, veri güvenliği büyük oranda artacak.

Kripto paralar ve Blockchain işte tam burada devreye giriyor. Metaverse projeleri de benzer şekilde çalışıyor. Herkes kendi kripto para cüzdanını sisteme tanımlamak zorunda. Böylece her türlü kontrol ve yetki kişinin kendisi üzerinde oluyor.Hadi şimdi birkaç web 3.0 coini hakkında konuşalım.

web 3.0
Google web 3.0
  • Chainlink (LINK): Merkezi olmayan bir oracle ağı aracılığıyla Chainlink, Blockchain’lerin harici veri beslemeleri ve ödeme yöntemleri ile güvenli bir şekilde etkileşime girmesine izin vererek, karmaşık akıllı sözleşmelerin ihtiyaç duyduğu kritik zincir dışı bilgileri sağlar.
  • Theta Network (THETA): Theta (THETA), video yayınları için özel olarak oluşturulmuş, Blockchain’le çalışan bir ağdır. Mart 2019’da başlatılan Theta ana ağı, kullanıcıların bant genişliğini ve bilgi işlem kaynaklarını eşler arası (P2P) temelinde paylaştığı merkezi olmayan bir ağ olarak çalışır.
  • Filecoin (FIL): Filecoin, “insanlığın en önemli bilgilerini depolamayı” amaçlayan merkezi olmayan bir depolama sistemidir. Merkezileşme sorunlarına yatkın olan şirketlerin aksine, Filecoin, bir verinin konumunun bütünlüğünü korumak için merkezi olmayan yapısından yararlanır.
  • The Graph (GRT): The Graph, hem merkezi olmayan finans (DeFi) hem de daha geniş Web 3.0 ekosistemindeki birçok uygulamaya güç sağlayan, Ethereum ve IPFS gibi ağlar için veri sorgulamak amacıyla oluşturulmuş bir indeksleme protokolüdür.
  • Stacks (STX): Stacks, akıllı sözleşmeleri ve merkezi olmayan uygulamaları (DApp’ler) Bitcoin’e (BTC) getirmek için tasarlanmış bir katman-1 Blockchain çözümüdür.

Kullanılabilir verinin, web sitelerinin ve uygulamaların büyük oranda artışı web’i dünyanın her yerinden artan sayıda kullanıcı için önemli ölçüde daha iyi bir deneyim sunacak hale getirme potansiyeli barındırıyor.

Henüz Web 3.0 için net bir tanım yaratılmamış olsa da, diğer teknolojik alanlardaki inovasyonlar sayesinde değişim hali hazırda başladı. Umarım herkes için güvenli ve daha özgür bir internet geleceği bizi bekliyordur.

 

 

 

 

 

 

 

 


Cemal UÇAR

What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win