“Uydu Nedir?” dediğimizde aklımıza sinyallerle birçok şey yapmamızı sağlayan, yörüngelerde dolaşan büyük makineler geliyor. Telefonla konuşmaktan tutun bankadaki ATM’lerden para çekimine kadar birçok işimizi uydular sayesinde yapıyoruz. Fakat bu uyduların bildiğimiz kadar masum olmadıkları bir de askeri teknoloji boyutu varsa? Bu teknoloji adeta Uzay Çağının ayak sesleri gibi duruyor.

Uydu Nedir?

Uydu, sözlük anlamı olarak daha büyük bir nesnenin etrafında hareket eden bir nesnedir. Dünya bir uydudur çünkü Güneş’in etrafında hareket eder. Ay da bir uydudur çünkü Dünya’nın yörüngesinde hareket eder. Dünya ve Ay “Doğal Uydu” olarak adlandırılır. Ama genellikle birisi “Uydu Nedir?” dediğinde insan yapımı “Yapay Uydu” dan söz eder. İnsan yapımı makineler de birer uydudur. Bu makineleri uzaya fırlatarak belirli bir yörüngede dönmesi sağlanır ve bu sayede haberleşme, sinyalleri daha uzak konumlara ulaştırma ve veri elde etme gibi konularda bize yardım etmesi sağlanır.

Uydu Nedir?
Uydu Nedir?

Uydular Neden Önemlidir? Ne İşe Yarar?

  • Uydular çok yüksek yörüngelerde dolaşır bu sayede dünyanın geniş alanlarını aynı anda görebilir.
  • Uydulardan önce Radyo-TV sinyalleri çok ileri gidemiyordu. Bu sinyaller binalar ve dağlar tarafından engelleniyordu uyduların gelmesiyle bu problem büyük ölçüde ortadan kalktı.
  • Uzak yerlere yapılan haberleşme ile uzun kabloların kullanımını azaltarak ekonomik tasarruf sağlandı.

Uzaydaki İlk Uydular

Sovyetler Birliği, uzaya uydu fırlatan ilk ülke oldu. Uydu 1957’de fırlatıldı ve Sputnik 1 olarak adlandırıldı. Ardından NASA uzaya birçok uydu fırlattı. İlki 1958’de Exlorer 1 adında Amerika’nın ilk yapay uydusuydu.

Sputnik 1- Yapay Uydu Nedir?
Sputnik 1- Yapay Uydu Nedir?
Explorer 1- Yapay Uydu Nedir?
Explorer 1- Yapay Uydu Nedir?

Askeri Uydular

“Uydu Nedir?” sorusunu sorduğumuzda aklımıza gelen uydu çeşitlerinden biri de Askeri Uydulardır. Günümüzde her 4 uydudan 1’i devletlerin askeri ve istihbarati çıkarları için kullanılmaktadır. Uydular, gündelik işler dışında birliklerle iletişim kurmak, istihbarat toplamak, ve silahlara hedef alacak yerleri göstermek amacıyla da kullanılmaktadır. Bu uydular sadece “casusluk” yapmaya da yaramıyor. Güdümlü füzeler ve füze savunma sistemleri uydulardan gelen bilgilerle hareket ediyor. İHA’lar, savaş gemileri ve karadaki birlikler de uydulardan aldıkları bilgiler doğrultusunda yolunu buluyor. Bu uydular o kadar önemlidir ki bir tanesinin çalışmaması bile büyük krizler doğurabilir.

Örnek: Amerikalıların günümüzde herkesin kullandığı GPS navigasyon sistemi 2003 Irak Savaşında bilinmeyen bir sebepten ötürü devre dışı kalmış ve birlikler bir süre boyunca uydu haritalarını kullanamamışlardır. Bu yüzden Amerikalı askerler ajandalarındaki haritaları kullanarak operasyon düzenlemeye çalıştılar hatta bir klişe olarak operasyon planını kum üzerinden anlatarak savaşa girişmişlerdir.

GPS- Navigasyon Uydu Sistemi
GPS- Navigasyon Uydu Sistemi

Askeri Uyduların Geçmişi

1950’ler itibariyle düşman tarafından bilgi edinmenin tek yolu (casuslar ve gönüllü ajanlar ihmal edilirse) U2 casus uçaklarıydı. Ancak ABD, Sovyetler’in bu uçaklara er ya da geç önlem alacağının farkındaydı. Bu nedenle 1955 yılında Başkan Eisenhower tarafından U2’lerin yerini alacak istihbarat uydusu programı başlatıldı.

Uzaydaki Rekabet

Uzay çağının başlangıcından beri ülkelerin uzayda sergiledikleri güç gösterileri ve askeri üstünlük faaliyetleri bazı çılgın fikirlerin ortaya çıkmasına neden oldu. Hatta bunun son örneklerinden biri 2018 yılında ABD Başkanı Donald Trump’ın Amerikan Uzay Kuvvetlerinin kurulacağını açıklaması oldu. Bu açıklamadan da anlaşılacağı üzere büyük devletler askeri uyduları büyüyen bir potansiyel tehdit olarak görüyorlar bundan dolayı devletler potansiyel tehdit olarak gördükleri uyduları devre dışı bırakmak yahut füzelerle vurabilmek için çeşitli askeri proje çalışmaları yapmıştır.

Uyduların Konumları

“Uydu Nedir?” deyince aklımıza uyduların konumları da gelmektedir. Yapay Uydular 3 farklı yörüngede bulunurlar. İlk yörüngede genellikle jeolojik amaçlar için kullanılan alçak yörünge uyduları bulunur. Aynı zamanda  casus ve meteoroloji uyduları da bulunmaktadır. Orta yörüngede neredeyse her türden uyduyu görmek mümkündür. Son yörüngede daha uzak alanlara daha geniş frekans aralığında  radyo dalgaları gönderebilmek için TV-Radyo uyduları bulunur şu anki füze teknolojisiyle vurulması en güç kısım da denilebilir. Aynı zamanda öte gezegenleri keşfetmek için kullanılan optik uydular da burada bulunmaktadır.

Uyduların Konumları-Uydu Nedir?
Uyduların Konumları- Uydu Nedir?

Uydu Savaşı Projeleri

Uydusavar Füzeler

Uyduları devre dışı bırakmanın, yok etmenin en etkili yolu uyduları seyir füzeleriyle vurup kullanılamaz hale getirmektir. Burada lançerler ya da roket rampalarıyla dünyanın herhangi bir bölgesinden kalkan seyir füzeleri, GPS ve lazer-optik hesaplamalarla dünyanın yörüngesinde dolaşan hedef uyduları basit bir şekilde vurabilmektedir. Bu sisteme sahip olan ülkeler Amerika, Rusya, Çin ve saşırtıcı bir şekilde Hindistan’dır.

Örnek: 2008 yılında ABD eski bir casus uydusunu, erişimi kaybettiğinden dolayı düşmesi halinde düşman ülkelerin eline geçer hassasiyetiyle uydunun içinde 450kg zehirli roket yakıtı (Hidrazin) olduğunu öne sürerek büyük okyanustaki USS Lake Erie kruvazöründen fırlatılan bir SM-3 füzesi ile vurmayı başardı.

Aynı şekilde Rusya 15 Nisan 2020 tarihinde uydusavar füzesi Direct Ascent Anti-Satellite (Doğrudan Yükselişli Anti-Uydu Füzesi/ DA-ASAT) ile test gerçekleştirdi.

Peki ya Çin? 11 Ocak’ta yapılan testle, Çin’e ait eskimiş bir meteoroloji uydusu Çin tarafından SC-19 ASAT anti-balistik füze kullanılarak yörüngede yok edildi.

NOT: Belirtmek istediğim bir nokta uzay sürtünmesiz ve maddesiz bir ortam olduğu için bu tarz füzelerin yörüngelerdeki diğer uyduları tehlikeye soktuğudur. Bundan dolayı AB-NATO ülkeleri bu tarz durumlarda uyduları korumak amacıyla uydu bilgilerinin koordineli paylaşımı ve yönetimi ile ilgili çalışmalar yapmaktadır. Savaş durumunda olmasa da şimdilik uydu koordinatları müttefik devletlerce paylaşılmakta ve her ülkenin katıldığı uzay temizlikleri yapılmaktadır. Fakat Rusya ve Çin stratejik ve askeri nedenlerden dolayı başta ABD olmak üzere diğer devletlerle bu paylaşımı yapmayı kabul etmemektedir.

Uydusavar Füzesi (ASAT)
Uydusavar Füzesi (ASAT)

Robotik Uydular

Devletlerin füze teknolojilerinin gereğinden fazla pahalı olması örnek vermek gerekirse bir Amerikan yapımı SM-3 füzesinin maliyeti 9.25 milyon dolar bundan dolayı birçok devletin kalıcı, uzun vadeli ve sürdürülebilir teknolojilere yatırım yapması sonucu Robotik Uydular ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda atmosfer yoğunluğunun günden güne değişmesi buna bağlı olarak isabet oranlarının zorlaşması devletleri Robotik Uydulara yöneltmiştir.

Robotik Uydular insanların uzayda istedikleri işlevleri robotik kol, robotik pençe gibi uzuvlarını kullanarak yerine getiren yapay uydulardır. Bu uyduların kullanım alanı çok geniştir fakat ben konum gereği size sadece askeri kısmını anlatacağım. Bu uydular olası bir savaş döneminde düşman uydularını robotik uzuvları ile parçalayabilecek donanımda yapılmıştır. Amerikalıların koyduğu Kidnapper Satellite adıyla bu uyduya bakabilirsiniz.

Örnek: Çin 2013 yılında uzayda Shiyan adıyla bir operasyon yaptı. Büyük bir Çin uydusu küçük bir Çin uydusuna yaklaşabildiği kadar yaklaştı, devamında küçük uydu radar ekranında kayboldu ve uydu radar ekranında bir daha gözükmedi. Amerikan gizli servisi CIA’in yaptığı araştırmaya göre büyük uydunun robotik bir kola sahip olduğu anlaşıldı. Çin’in Xinhua haber ajansı da uydunun amacının enkaz temizleme olduğunu söyleyerek iddiaları yalanladı. Ancak uzaydaki enkaz parçalarına bakılınca uydunun enkaz temizlemesinde kullanılmadığı anlaşılmaktadır.

Robotik Uydu Nedir?- Kidnapper Satellite
Robotik Uydu Nedir?- Kidnapper Satellite

Lazer Silahlar

Lazer Silahlar elektromanyetik dalgaları kullanarak uydu gibi büyük aviyonik sistem içeren cihazlara kalıcı hasarlar verebilmektedir. Bu yüzden günümüzde birçok devlet bu silahlara yatırım yaparak uzaydaki rekabette öne geçmeyi amaçlamaktadır. Eğer bu silahları detaylıca öğrenmek isterseniz Yönlendirilmiş Enerji Sistemleri (Directed Energy Systems) adlı yazıma göz atabilirsiniz.

Günden güne artan bu uzay rekabeti farklı teknolojik gelişmeleri de beraberinde getirmektedir hatta öyleki ABD 2021 uzay bütçesini 15.4 milyar dolara çıkarmıştır. Bu veriler gösteriyor ki devletlerin düşmanlarını daha yakından tanımak için teknolojiye verdikleri önem kat kat artmaktadır. Yazımı askeri deha, filozof Sun Tzu‘nun sözleriyle bitiriyorum:

Başkasını ve kendini bilirsen, yüz kere savaşsan tehlikeye düşmezsin; başkasını bilmeyip kendini bilirsen bir kazanır bir kaybedersin; ne kendini ne de başkasını bilmezsen, her savaşta tehlikedesin. –Sun Tzu

 

Bir önceki yazıma göz atmak isterseniz: Elektronik Harp (Electronic Warfare)


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win