Bugünkü yazımızda Ulus Baker’in hayatını ve düşünce yapısını anlayacağız. (Ancak elbette ki: “her şeyi anlamak zorunda değiliz.”)

61 yıl önce bugün, 14 Temmuz 1960’da, Ankara’da doğdu Ulus Baker. Annesi Pembe Marmara şair ve öğretmen, babası Sedat Baker ise ruh hastalıkları doktoruydu. Bu iki önemli ismin çocuğu olan Ulus Baker’i de bugün; sosyolog, eleştirmen, yazar, çevirmen ve öğretim üyesi olan bir filozof olarak anmak mümkün.

Kendi Galaksisinde Yaşayan Bir Sosyolog: Ulus Baker - Söylenti Dergi

ODTÜ Sosyoloji’nin Filozofu

ODTÜ Sosyoloji mezunu olan Baker’in, Gilles Deleuze ve Baruch Spinoza çevirileri ve onlar hakkında yazdığı makaleleri ile akademi dünyasındaki yeri büyüktür. ODTÜ, İstanbul Bilgi Üniversitesi ve Özgür Üniversitesi’de sosyoloji ve sinema tarihi üzerine dersler verdi. Çalışmaları arasında siyasi teori, kitle iletişim araçları ve sinema alanları vardı. Dziga Vertov üzerine sinema eleştirileri yayımladı. Diğer yazılarını yayımladığı yerlere de Birikim dergisi, Toplum ve Bilim dergisi, Virgül dergisi ve Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi örnek verilebilir.

Kişiliği Nasıldı? Kimdi Gerçekten Ulus Baker?

7 dili ana dili gibi bilmesine karşın muhteşem bir Türkçesi olan Baker, öğretmenlik yaptığı yıllarda Fransız, Alman, İtalyan ve Rus öğrencilerinden gelen soruları kendi dillerinde sormalarını ister ve ana dillerinde yanıt verirmiş.

Görünümü oldukça dağınık kabul edilir, kıyafet alırken beden numarasına bile bakmadığını söylermiş. Pantolonu daima kendine bir beden büyük gelmesiyle bu dünyaya ait olan şeylerin önemsizliğini protesto etmiş Baker.

Baker’in gözlükleriyle ilgili bilinen bir hikayesi var: Bir gün gözlüğünün bir camı düşüyor ve buna karşılık çevresindeki insanlar değiştirmesini söylüyor. Ulus Baker ise “O benim sağlıklı gözüm, neden değiştireyim ki?” yanıtını verip tek çerçeve ile takmaya devam ediyor gözlüğünü.

İki kedisi vardır ve Spinoza’ya olan hayranlığından ikisinin de adını Psinoza koyar. Psikanalizin teorik, mantıksal ve epistemolojik ilkelerini en iyi betimleyebilen kişi kabul edilir.

11 Temmuz 2002’de Körotonomedya Haber Bülteni’nde yaptığı bir söyleşide söylediği şu cümlelerle onu daha iyi tanıyabiliriz:

“Televizyon olmadığı için pencereden bulut seyretmeye başladım. Oradaki yayın çok iyi, haberleri daha güvenilir, gelip geçen bir iki uçak dışında pek reklam almıyorlar, ve asıl önemlisi akşamları gök gürültülü sürpriz programlar var. Filmler genellikle kırlangıçların hayatı üzerine ve belki biraz monoton, ancak oldukça realist.”

Ulus Baker’in Eserleri

Kanaatlerden İmajlara: Duygular Sosyolojisine Doğru, Sanat ve Arzu, Beyin Ekran, Yüzeybilim Fragmanlar, Yüzeybilim Fragmanlar, Dolaylı Eylem, Aşındırma Denemeleri, Siyasal Dilde Huzur Söylemi: İslâm’da Huzur, Söylem ve Kanaat, Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi; Ulus Baker kitapları ndan bazılarıdır.

Bugün, sinema üzerine yaptığı eleştirileri hala Avrupa Üniversitelerinde ders olarak okutulmaktadır.

Kendisinin bir şiiri de vardır. Okumak için: Ulus Baker Kum Güzeli

ODTÜ'den Geçenler: Ulus Baker | Yaz Hocam!

Ulus Baker Beyin Ekran Kitabı

“Ulus Baker, sinemanın öykü ve enformasyon sunma yönünü değil düşünme ve tahayyül etme yetisinin yani düşünce-imajının, montaj-düşüncenin yaratım olanaklarını araştırdı. Beyin Ekran üç bölümden oluşuyor: Minör-düşünce: Zaman-imaj ya da Video-imaj: Godard, Bresson, Tarkovski; Montaj-düşünce: Şok-imaj: Eisenstein, Güney, Lanzman; Aralık-düşünce: Rizom-İmaj: Vertov. Beyin Ekran, Baker’in sinema yazılarının bir montajıdır, onun deyişiyle “düşünen” bir kitaptır.” *Baker, U. (2011), Beyin Ekran, Birikim Yayınları eserinden alınmıştır.*

Baker’in bu kitapta sinema üzerine yaptığı eleştirileri içerisinden bir alıntı eklemek istiyorum:

“Sonuçta bir cenazeyi üzgün bir yüze bağlıyorum, oysa aynı yüz bir başka imaja bağlanınca sevinçli, meraklı, kaygılı, vesaire olabiliyor.”

Her Şeyi Anlamak

“Her şeyi anlamak zorunda değilsiniz,” demiş Ulus Baker. Onun seminerleri internette hala yayımda. İlgilendiği alanlara ilginiz varsa ya da bu yazıyla biraz merak uyandırabilmişsek, bu konuşmasını dinlemeden geçmeyin…

“…her şeyi anlamak zo­runda değilsiniz. Anlamak yalnızca dünyayla ilişkimizin bir düzeyinden ibaret, tümü değil.”

Spinoza’nın Hayatı Üzerindeki Etkisi

Kendini hep bir Spinozacı olarak tanımlamıştır Ulus Baker. Onun için Spinoza’nın fikirleri büyük bir yer tutar. Ona olan hayranlığı sebebiyle onun üzerinde çok inceleme ve eleştiri yazısı yayımlamıştır. Spinoza’ya olan saygısını şu cümlelerle tamamlar: “Neden Spinozacı olduğumu sorarsan, tarihin hiçbir noktasında o herif kadar ‘düşünme’ ile ‘inanış’, ‘çaba’ ile ‘arzu’ ‘iktidar’ ile ‘üretim kuvveti’ arasındaki farkı o kadar yalın bir biçimde anlatan birine daha rastlamadım”

Her Şeyin Şarkısı

Bandista grubunun 2009 yılında yayımladığı Her Şeyin Şarkısı adlı şarkıda, Ulus Baker’in hayatı anlatılmaktadır. Onun doğum gününde yayımladığımız bu yazıda, onun anısına bu şarkıyı da dinleyebilirsiniz.

“Hüzün geriye kalandır. Biraz blues dinleyin benim için!”

Bir başka yazım için: Bağlanma Teorisi ve Harlow Deneyi – TheManhattan


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win