Güçlü devletler ulusal çıkarları için savaşmaya ihtiyaç duymuştur. Bilindiği üzere yakın tarihte savaşların seyrini en çok etkileyen harekâtlardan biri de hava harekâtlarıdır. Bunu bilen gelişmiş devletler, sınır hatta deniz ötesi hava harekâtı yapabilmek için Uçak Gemilerine ihtiyaç duymuştur. I.Dünya Savaşı ve hemen peşinden gelen II.Dünya savaşı sonrası pek çok sınır ötesi hava harekâtı, uçak gemilerinin önemini bir kez daha hatırlatmıştır.

Uçak Gemisi Nedir?

Uçak gemileri; askeri ve casus uçakların kalkış ve iniş yapabileceği, denizde konuşlandırılabilir yüzen bir askeri üs platformudur. Misyon olarak deniz kuvvetlerinin, uçak operasyonlarını sahnelemek için yerel üslere bağlı kalmadan dünya çapındaki hava gücünü kullanabildiği harekât merkezi olup deniz filosunun amiral gemisidir.

Uçak Gemisi
Uçak Gemisi

Uçak Gemilerinin Tarihi

1849 yılında Avusturya Donanması Venedik şehrine sıcak hava balonlarıyla bombardıman yapabilmek için sıcak hava balonlarının deniz üzerinden konuşlandırabileceği ilk yüzen mavna platformunu oluşturdu. 1903’de ilk sabit kanatlı uçağın Wright Kardeşler tarafından bulunmasıyla beraber akıllara uçakların uzak mesafelerde gemilerden kalkış ve iniş yapabilecek mi sorusunu getirdi.

14 Kasım 1910’da Eugene Ely isminde bir Amerikan pilot, USS Birmingham adında hafif kruvazör sınıfına giren bir geminin pruvasına dikilmiş 83 Fitlik geçici bir pistten 1911 Curtis D modeli bir sabit kanatlı uçak ile kalkış yaptı fakat uçak yeterince hız kazanamadığı için kumsala iniş yaptı. İki ay sonra 18 Ocak 1911’de Ely, San Francisco Körfezine demirlemiş USS Pennsylvania Kruvazörüne başarılı uçak indiren ilk insan oldu. Bu uçuş aynı zamanda sirk sanatçısı ve havacı Hugh Robinson tarafından tasarlanan kuyruk kancası sistemini de kullanan ilk uçuştu. Ancak ilk uçak gemisi unvanı HMS Ark Royal’a bahşedilmiştir. Aslen bir ticaret gemisi olan bu gemi, USS Pennsylvania’da olduğu gibi çeşitli değişiklikler yapılarak uzun bir piste sahip uçak gemisine dönüştürülmüştür.

HMS Argus
HMS Argus- Uçak Gemisi

Uçak Gemilerinin Yapısı ve Özellikleri

Uçak gemileri yaklaşık 1 milyar parça ile dünyanın en karmaşık makinelerinden biridir. Yazımda ABD yapımı Nimitz sınıfı uçak gemilerinin yapısını anlatacağım. Uçak gemileri üç temel görevi gerçekleştirmek için tasarlanmıştır:

  • Çeşitli uçakları denizaşırı nakletmek.
  • Sınır ötesi yerlerde uçakların kalkış ve iniş yapabileceği platform görevi yürütmek.
  • Askeri operasyonlar için mobil komuta merkezi olarak hizmet verir.

Uçak Gemisinin Bölümleri

  • Uçuş güvertesi geminin en üst tarafında, dışarıdan bakıldığında uçakların iniş-kalkış yaptığı pisttir.
  • Hangar güvertesi, kullanılmayan ve pistte fazlalık yapan uçakların uçuş güvertesinin altında park edildiği uçak hangarıdır. Uçaklar uçuş güvertesinden hangar güvertesine yüksek tonajlı asansörler yardımıyla indirilmektedir.
  • Komuta Merkezi, görevli personellerin uçuş ve gemi operasyonlarını yönettiği güverte üstünde bulunan komuta kulesi.
  • Gemiyi bir noktadan bir noktaya hareket ettirebilmek ve gemi içi elektrik ve enerji ihtiyacını karşılamak için en dip kısımda elektrik santrali veya nükleer reaktör ünitesi bulunabilmektedir.
  • Yiyecek, tatlı su ve kanalizasyon deposu personele birkaç ay yetecek şekilde tasarlanmıştır.
  • Makine dairesi ve akümülatörler, geminin en önemli mekanik hareket aksamını oluşturmaktadır.
  • Katapult veya başka bir deyişle mancınık, havacılıkta yaygın olarak uçak gemilerinde kullanılan, yardımcı bir kalkış şekli olarak gemilerden uçak fırlatmak için kullanılan cihazdır. Katapult gaz basıncı farkından yararlanarak uçaklara 2.4 saniyede 0 dan 260 km/h hıza kadar çıkarabilmektedir.

Geminin gövdesi son derece güçlü çelik plakalardan oluşur. Bu ağır ve kalın gövde geminin olası bir hasar durumunda zamanını minimuma indirmeyi amaçlar. Geminin kemik yapısı üç yatay yapıdan meydana gelmektedir:

  1. Geminin altındaki demir omurga
  2. Uçuş Güvertesi
  3. Hangar Güvertesi

Geminin su altındaki kısmı yuvarlatılmış ve dardır. Su üzerindeki kısım ise su altına nispeten, sudan uzaklaştıkça genişleyen güvertelere sahiptir. Geminin alt kısmında çift çelik katman kullanılmıştır, yani burada çelik katmanlar arasında boşluk vardır. Basit bir şema olarak anlatmak gerekirse SU—KATMAN—BOŞLUK—KATMAN şeklindedir. Bunun nedeni olası bir denizaltı torpidosu saldırısı veya deniz kazasında dış çelik katmanda olaşabilecek herhangi bir yarıkta, ikinci katman geminin suyla dolmasını engelleyecek ve geminin daha düşük bir hızda batmadan seyrine devam edebilmesini sağlayacaktır.

Not: İlk yapılan uçak gemilerinde tek bir pist vardır bundan dolayı bir uçak kalkış veya iniş yaptığı zaman diğer kalkış yapacak uçakların diğer uçağı beklemesi gerekirdi. Fakat 1960’larda Amerikalılar Nimitz sınıfı uçak gemilerinde çift pist sistemini kullanarak uçakların aynı anda kalkış ve iniş yapmaları sağlandı.

Uçak Gemisi Bölümleri
Uçak Gemisi Bölümleri
Uçak Gemisi Kuşbakışı
Uçak Gemisi Kuşbakışı

 

Katapult Kontrol Merkezi
Katapult Kontrol Merkezi

Uçak Gemisi Örnekleri

Günümüzde aktif olarak uçak gemisi veya bir diğer türevi amfibi hücum gemisi (LHD) kullanan ülke sayısı oldukça azdır. Bunun nedeni gemilerin yüksek bakım,üretim, ve işletme gibi maliyetlerinin oldukça yüksek olması sonucunda ekonomik problemleride beraberinde getirmesidir.

Aktif Kullanıcılar:

ABD: 11 adet aktif (Nükleer enerji ile 25 yıl durmaksızın çalışabilir.)

Rusya: 1 adet aktif

Fransa: 1 adet aktif

Tayland: 1 adet aktif

İtalya: 2 adet aktif

İspanya: 1 adet aktif (LHD sınıfı)

Hindistan: 2 adet aktif

Brezilya: 1 adet aktif

Çin: 2 adet aktif

 

Gelecek Kullanıcılar:

İngiltere 2 adet

Türkiye 1 adet (LHD sınıfı)

Not: Türkiye ve İngiltere’nin halihazırda uçak ve LHD gemileri projesi bitmiştir fakat gemilerin silahlandırma ve montaj işlemleri hala devam etmektedir.

Dünyanın 4 de 3’ünün denizlerle kapalı olduğunu düşündüğümüzde, denizlerin devletlerin özgürlüğü için ne kadar gerekli olduğunu anlayabilirsiniz.

Ünlü Türk Denizcisi ve Kaptan-ı Derya unvanı sahibi Barbaros Hayreddin Paşa’nın da dediği gibi “Denizlere hakim olan cihana hakim olur.”

 

Benim de bazı bilgileri kaynak olarak kullandığım Uçak Gemisi belgeselini izlemek isterseniz Buraya Tıklayabilirsiniz.

Bir önceki yazımı okumak isterseniz: Uydu Nedir? Uydu Savaşının Yükselişi

 


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win