Herkese merhaba yazımızda Triz nedir, hangi şirketler kullanıyor, hangi prensiplere dayanıyor gibi soruların cevaplarını veriyor olacağız. İyi okumalar…

Triz Nedir?

Triz kelimesinin kökeni rusçadan gelir. Teoriya Resheniya Izobretatelskikh Zadatch (Теория Решения Изобретательских Задач) kelimelerinin baş harfleri ile ortaya çıkmıştır. İngilizce ismi ise “Theory of Inventive Problems Solving” şeklindedir. Triz yöntemi Üniversitelerde de öğretilen ve şirketlerde özellikle Ar-Ge departmanında çokça kullanılan bir yöntemdir. Triz, çok yaratıcı birinin inovatiflik seviyesini 3 kata kadar, az yaratıcı bir

Triz nedir diye bütünsel olarak bahsedecek olursak problemlere inovatif ve hızlı bir şekilde yaklaşmayı sağlar. Problemlere çözüm sağlayan, yaratıcı ve pratik zekayı geliştiren sistematik bir yöntemdir. Sadece mekanik gibi sadece mühendislik dallarını alakadar eden bir konu değildir. Sosyal yaşantımızda bile kullanabileceğimiz bir yöntemdir. Bununla birlikte bu yöntem uluslar arası geçerliliği olan bir yöntemdir ve 1946’da Genrich Saulovich Altshuller ve ekip arkadaşları ile birlikte  2-3 milyondan fazla patentin incelenmesi sonucu geliştirilmiş “Buluş Prensipleri” ‘nden etkilenerek hazırlanan sistematik bir çözüm yöntemidir.

Triz, bir çok prensibi temel alır ancak bunlardan en önemlisi “Buluş Prensipleri”‘dir. Buluş prensiplerini açıklayacak olursak bu prensip dünya üzerindeki patentli tüm yenilikçi buluşların ve teknolojilerin incelenmesi sonucu ortaya çıkan bir sistemdir. Tüm bu buluşlar incelenince ortaya bu buluşları nasıl ve ne şekilde buluyorlar gibi sorularının cevabı bulunup sistem haline getirilmiştir. Bu yöntem sayesinde dünya bilim ve teknolojisinin imkanlarını kolaylıkla kullanabiliyor oluyorsunuz.

Trizi oluşuran temel prensipler nelerdir?

-Buluş Prensipleri
-Çelişkiler
– İdealillik
-Standart Çözümler
-Gelişim Trendleri

Triz Poblem Çözme Köprüsü

triz nedir
triz nedir

Altshuller, Triz’i sistematik, ideal çözüme ulaşabilmek için geniş çözüm yelpazesine sahip olarak rehberlik eden, psikolojik yaklaşımı bulunmadığı için tekrarlanabilir ve güvenilir, yaratıcı bilgi tabanının tamamına erişebilir ve bu birikime yeni bilgiler ekleyebilir şeklinde özetlemektedir.

Triz’in Araçları

Triz yöntemini kullanmak için problemi iyi analiz etmek gerekir. Ve problemi iki kategoriden birine yerleştirip ona araçlarını kullanabilirsiniz. Peki nedir bu iki kategori? Eğer probleminizde istenmeyen bir durum ya da etki varsa ve bundan kurtulmak istiyorsanız “İstenmeyen etkiyi ortadan kaldırma” kategorisine girer. Eğer geliştirmek daha iyi hale getirmek gibi bir çözüm isteği varsa “Problemleri Bulma ve Sistemin Fonksiyonelliğini Geliştirme” kategorisine girer. Ve bu her kategorinin kendisine öz araçları vardır. Aşağıda da bunlar bahsedeceğiz.

1. İstenmeyen Etkiyi Ortadan Kaldırma:

İstenmeyen etkiyi ortadan kaldırma kendi içinde 5 adıma ayrılır.

-Kök çelişki analizi: Bu araç ortada olan sorunu ya da istenmeyen durumun belirlenmesinden çok bu problem niye var ve nasıl ortaya çıktı sorularının cevabını arar. Birbiri ile çelişen her ihtimali karşılaştırır ve inceler. Böylece problem teknik mi yoksa fiziksel bir çelişki mi bu durum hakkında bize bilgi sunar. İngilizcesi de root conflict analysis’dir.

-Teknik çelişki: Bu araç bulunan sistemde bir parçanın iyiye giderken diğer parçanın kötüye gitmesinden kaynaklı oluşan çelişkidir. 39 mühendislik parametresinden faydalanır. Bu durumu 39×39 çelişki matrisi ile çözülebilir. Technical Contradiction ingilizcesidir.

triz nedir
triz nedir

 

-39×39 çelişki matrisi:

triz nedir
triz nedir
triz nedir
triz nedir
triz nedir
triz nedir
triz nedir
triz nedir

 

-Akıllı küçük adamlar: Bu araç sayesinde problemin her bir küçük parçasını insan yerine koyup onlarla empati kurmayı sağlamaktır. Onları anlayarak çözüme daha kolay ulaşılabilir.

-40 yaratıcı prensip: Bu araç Altshullerin bulmuş olduğu uluş prensiplerinin ardından oluşan tablodur. Çelişki matrisinde kesişen noktalar bizi bu tablodaki özeliklere götürür ve prensip bize nasıl diyorsa çözüme öyle ulaşmış oluruz.

-Çözüme ulaşma: yukarıda da dediğimiz gibi 40 yaratıcı prensibin sonunda çözümü tamamlamış oluruz.

2. Problemleri Bulma ve Sistemin Fonksiyonelliğini Geliştirme:

Eğer geliştirmek daha iyi hale getirmek gibi bir çözüm isteği varsa aşağıdaki araçlar kullanılır.

-Fiziksel çelişki: Birbiri ile çelişen iki durumun aynı anda gerçekleşmesi durumudur. Ayırma prensibi kullanılır. Ayrılık prensibi de kendi içinde 4’e ayrılır; zamanda ayrılık, uzayda ayrılık, sistemin bütünü ve parçaları arasındaki ayrılık, koşula göre ayrılık.

-Cisim alan analizi: Altschuller 1970’in ortalarında yeni bir problem çözüm tekniği olan Madde-Alan (Substance-Field) veya kısaca SuField analizi ve bununla beraber kullanılan 76 standart çözümü ortaya atmıştır. Bu araç problemi çözüme götürmez. Onun yerine eksiklikleri tespit eder, çözüm önerinde bulunur, sisteme bazı para metreleri ölçer, son olarak da sistemin evriminin bulunmasını destekler.

-Fonksiyon analizi: Bu araç problem kolay bile olsa dikkatli bir inceleme yapılmasını destekler. Çünkü ilk bakışta fark edilemeyen problemlerin tespit edilebilmesine olanak vererek incelenen sistemde ne olduğu ile ilgili basit ve bütünsel ancak detaylı bir resim elimize verir.

Fonksiyon analizi için fonksiyon listesi çıkarılması gerekir. Fonksiyon listesinde herhangi bir sistem içinde belli eylemlerde bulunarak diğer sistem elemanlarının değişmesine neden olan birimler “özne” olarak tanımlanır. Özneler sayesinde değişikliğe uğrayan elemanlar ise “nesne”lerdir. Özne-eylem-nesne dizilerinin her biri birer fonksiyonu oluşturur. Fonksiyon gösterimi fonksiyon listesi oluşturulduktan sonra fonksiyon haritası çıkarılır. Fonksiyon haritasının çıkarılması, sistemdeki tüm elemanlar arasındaki ilişkilerin görülebilmesine olanak verir. Ve problem çözüm aşamasına daha kolay gider.

-76 standart çözüm: 76 standart çözüm sistemdeki problemleri çözmek için kullanılır.
1975-1985 yılları arasında geliştirilmiştir. İlk başta yani 1975 yılında 5 standart çözüm varken, sistem geliştirilmiş ve bu standart çözüm sayısı 1985 yılında şuan ki sayısına yani 76 adete ulaşmıştır. 76 standart çözüm 5 ana gruba (sınıfa) ayrılmaktadır:
-Sistemde küçük bir değişiklik veya değişiklik yapmaksızın iyileştirme (13 adet çözüm)
-Sistemi değiştirerek iyileştirme (23 adet çözüm)
-Ana sistemden bir üst sisteme ya da mikro seviyeye geçiş (6 adet çözüm )
-Teknik sistemdeki herhangi bir şeyi ortaya çıkar veya ölçümünü yap (17 adet çözüm)
-Teknik sisteme madde veya alanları nasıl konulacağını tanımla (17 adet çözüm)

-Ariz: Bu aracın dilimizdeki anlamı yaratıcı problem çözme algoritmasıdır. Karmaşık problemlere çözüm üretmek için kullanılır.

triz nedir
triz nedir

Ariz 3 aşamadan oluşur:
1- Problemin yeniden yapılandırılması: Problem yeniden yapılandırılırken şu aşamalardan geçer:
-Sistemin Analizi
-Kaynakların analizi
-En ideal son çözüm yolunun tanımı ve fiziksel çelişkinin formulasyonu
2- Fiziksel Çelişkinin Oradan Kaldırılması: Şu aşamalardan geçer:
-Fiziksel çelişkilerin ayrıştırılması
-Problemin mevcut olduğu ürün veya hizmet hakkındaki bilgi tabanını birbirinden ayrıştırmaktır. Ayrıştırmamız gereken şeyler ise etkiler, standartlar ve prensiplerdir.
-Mini Problemi Değiştir
3- Çözümü Analiz Etme: Çözüm analiz edilirken şu aşamalardan geçer.
-Çözümü gözden geçirme ve kaldırılan fiziksel çelişkinin analizini yapmak
-Çözümün maksimum kullanışını geliştirmek.
-Tüm aşamaları gerçek zamanlı olarak uygulayarak gözden geçirmek.

Hangi şirketler Triz yöntemini kullanıyor?

Triz yöntemi uluslar arası gerçerliliği olduğu için bir çok dev şirket kullanmaktadır örneğin; HP, BMW, GE, Electrolux, Rolls-Royce, Renault, Siemens, Sharp, Kodak, Motorola…

Bir önceki yazımız için: Yöneticilik Nedir? Etkili Yöneticilerin 5 Özelliği

 

 


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win