Tasarım, zihinde oluşmuş bir fikri, düşünceyi algılanabilecek  şekilde oluşturma sürecidir. Tasarım algı ve kavramı birbirine bağlar. Çevre tasarımı, endüstri tasarımı, grafik tasarımı gibi dalları vardır.  Tasarım bir süreç olduğu için bir plan dahilinde devam eder ve etkili bir tasarım için uyulması gereken bazı kurallar vardır. Bunlar temel tasarım ilkeleridir.

DENGE

Denge temel tasarım ilkelerinin en önemlilerinden biridir. Doğanın tüm kanunları denge üzerine oturtulmuştur. Denge unsuruna sahip bir tasarım, kendisiyle barışık demektir. Görsel denge, ögelerin birbirini tartacak şekilde tasarlanmasıdır. Biri diğerine ağır basmaz. Dengeli bir tasarımda zıtlıklar birbirini nötrler ve görsel istikrar sağlanır. Bu durum simetri ya da asimetriyle sağlanabilir. Eşit özelliklerde kullanılan öğelerin bir eksene göre yüzeylere eşit dağıtılması ile oluşan durum simetrik dengedir. . İkinci olan asimetrik tasarım ise eşit veya eşit olmayan görsel ağırlık çekicilikteki öğelerin varlığıyla oluşturulan dengedir.

temel tasarım ilkeleri
temel tasarım ilkeleri

 

RİTİM

Ritim, ögelerin belli aralıklarla, belli bir sıra ile birbirini izlemesidir. Genel olarak çeşitliliği olan bir tekrardır. Tasarım yaparken uyulması gereken temel tasarım ilkelerinden biridir.

BÜTÜNLÜK-BİTMİŞLİK-BİRLİK

Bütünlük, bitmişlik ve birlik; birbiriyle yakından alakalı temel tasarım ilkelerindendir. Bir tasarımdaki ögelerin tek olarak değil, bütünsel olarak anlam kazanması gerekir. Yani bir bütünlük algısı oluşturması gerekir. Bütünlük algısı, bütünün parçalardan daha fazla ve farklı olma algısıdır. Bitmişlik, eklenecek veya çıkarılacak bir şey olmamasıdır. Bir tasarım bütünse bitmiştir. Birlik ise bir tasarımın tüm ögelerinin uyum içinde olduğu bütünlüktür. Tasarımın tüm öğelerinin aynı amaca hizmet etmesi gerekir yani tasarım, tek parça halinde davranmalı.

temel tasarım ilkeleri
temel tasarım ilkeleri

VURGULAMA-BASKINLIK

Vurgulama ve baskınlık da içi içe olan temel tasarım ilkelerindedir. Tasarımın bütünlüğü içinde vurgulanmak istenen herhangi bir öğe  baskın olabilir veya daha genel olarak fikirsel baskınlıktan söz edebiliriz.

Tasarımda bulunan öğelerin birbirinden farklı olması zıtlık yaratarak bazı öğeleri ön plana çıkarır. Böylece tasarım daha farklı ve ilgi çekici hale gelir. Zıtlık sayesinde tasarımda monotonluk engellenir ve ilgi diri tutulur.  Örneğin, sayfanın yarısının yazı, yarısının görsel olması monotonluk yaratırken birinin vurgulanarak ölçü zıtlığı yaratması monotonluğun önüne geçer . Tasarımcı, önceden karar verdiği vurgulaması gereken görsel unsuru farklı vurgulama yöntemleri (boyut değiştirme, kalınlaştırma, ton ve renk kullanımı vb.) ile deneyebilir.

temel tasarım ilkeleri
temel tasarım ilkeleri

DEVAMLILIK

Okuyucunun gözü, tasarımda bir çizgi veya kıvrım boyunca kesintisiz hareket edebiliyorsa devamlılık sağlanmıştır. Tasarımcı, görsel devamlılığı yaratırken okuyucunun ilgisini yönlendiren yollar izler. Bu noktada gözün normal hareketlerine göre görsel öğelerin yerleştirilmesi ve okuyucunun dikkatini toparlayacak bir algılama yönü düzenlenmesi önemlidir. Göz, soldan sağa ve yukardan aşağıya doğru bir yön izler ve yatay hareketleri dikeylere göre daha kıvrak ve hızlıdır. Bunun yanı sıra büyükten küçüğe, koyu tondan açığa, renkliden renksize ve alışılmamıştan alışılmışa doğru bir algılayış gerçekleştirir.

ÖLÇÜ-ÖLÇEK

Bir nesnenin tasarımının yapılabilmesi için o nesnenin tanımlanabilir olması gerekir. Boyut da nesneyi tanımlayan öğelerden biridir. Ölçü ve ölçek aynı şeyi ifade etmezler fakat birbiri ile iç içe olan temel tasarım ilkelerindendirler. Ölçü, bir şeyin boyutunu ifade eder. Ölçek ise bir şeyin başka bir şeye göre boyutunu ifade eder. Kıyaslamalıdır.

temel tasarım ilkeleri
temel tasarım ilkeleri

ORAN-HİYERARŞİ

Oran ve hiyerarşi de önemli temel tasarım ilkelerindendir. Tasarımda kullanılan unsurların orantısal ilişkileri algı ve iletişimi direkt olarak etkilemektedir. Unsurlar mümkün olduğunca birbirinden farklı olmalıdır. Boyut, biçim ve renk olarak benzer unsurlar monotonluğa yol açmaktadır. Unsurları birbirinden farklılaştıran tasarımcı, bütünlüğü bozmamaya dikkat etmelidir. Uyumlu orantılar elde edebilmek için ustalıkla gizlenmiş bir sistematik yapı geliştirilebilir . Tasarımcı için orantı, boyutlar arası ilişkileri ifade etmektedir. Tasarımda kullanılan görsel öğelerin eni, boyu, yüksekliği ve boyutları arasında orantısal ilişkiler bulunmaktadır. Bu ilişkiler algı ve iletişimi doğrudan etkiler. Tasarımda öne çıkarılmak istenen mesaja göre tasarımda bulunan görsel öğelerin ölçeklendirilmesine görsel hiyerarşi denmektedir. Görsel hiyerarşi, görsellerin boyutlarının farklılığı ile bazı tasarımlarda kullanılırken bazılarında ise renk, ton, konum gibi öğelerle sağlanmaktadır.

temel tasarım ilkeleri
temel tasarım ilkeleri

IŞIK VE RENK

Işık görmeyi sağlar. Renk, ışığın cisimlere çarptıktan sonra gözde bıraktığı etki olarak ifade edilmektedir. Renkler, ana renkler; sarı, kırmızı ve mavi ve ana renklerin karışımlarından oluşan ara renkler; turuncu, mor ve yeşil olmak üzere ikiye
ayrılır. Tasarımda görsel bütünlüğü oluşturmada, okuyucuda ilgiyi canlı tutmada ve akıcılığı oluşturmada renklerin görevi çok büyüktür .Dikkat çekme, zıtlık, kolay hatırlama veya derinlik katma gibi işlevlerle kullanılan renkler aynı zamanda bazı ürün ve markaların anımsatıcı unsurlarıdır. Tasarımların fon rengi olarak ise öğelerin vurgulanabilmesi ve derinlik hissi yaratılabilmesi açısından beyaz ve siyah renkler daha çok tercih edilir. Renkler, insanlarda çeşitli duygular uyandırır. Kırmızı, sarı gibi sıcak renkler sevindirici ve uyarıcı bir etkide bulunurken mavi, yeşil gibi soğuk renkler insanlarda daha çok dinlendirici ve huzur verici etkilere sahiptir.

temel tasarım ilkeleri
temel tasarım ilkeleri

Merak edenler için: Dijital Tasarım Nedir?

 

 

 

 

 

 


Dilan POLAT

What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win