Bugünkü yazımda konumuz: Pİ! Keyifli okumalar! 🌺

Nedir Bu Pi Meselesi?

Pi sayısı (π), bir dairenin çevresinin, çapına bölümü ile elde edilen irrasyonel matematiksel sayı sabitidir. İsminin kökeni Yunanca’dan gelir ve sembolünü Yunanca “περίμετρον” (çevre) sözcüğünün ilk harfi π’den alır. Pi sayısı, Arşimet sabiti ve Ludolph sayısı olarak da tanımlanabilmektedir.

Pi Sayısı’nın Tarihi ve Yaklaşık Değeri

  • Pi sayısına tarihte ilk olarak Rhind Papirüsünde rastlıyoruz. MÖ 1650 yılında yazılmış olan bu papirüs kağıdında, çevrenin çapa oranı, 256/81 (yaklaşık 3,1605) olarak tanımlanmış.
  • Babilliler bu oranı (her ne kadar realiteyi sağlamasa da) işlem kolaylığı olabilmesi için 3 olarak kabul ederler.
  • Antik Yunan matematikçi Arşimet ise bu oranın 3 tam 10/71 ile 3 tam 1/7 sayısı arasında olduğunu söylemiş.
  • √10 değeri, bütün Asya’da yıllar boyu pi için kabul edilen en yaygın değer olmuş.
  • 5. yüzyılda Tsu Ch’ung adında bir astronom, pi sayısını 3,1415929’a denk gelecek biçimde hesaplamış. Bulduğu bu değer ve yaptığı çalışmayla, yaklaşık bin yıldır yapılan en hassas ve gerçekçi değeri yakalamış.
  • MS 9. yüzyılda Fars bilim insanı olan Harizmi, yaptığı çalışmalarda pi sayısını 3 tam 1/7 veya √10 değerini kullanmış.
  • Orta çağın en yetenekli Batılı matematikçisi olarak kabul edilen İtalyan matematikçi Fibonacci de çalışmalarında pi’yi kullanmış ve 864/275 ( 3,1418) gibi bir değer kabul etmiş.
  • Fransız matematikçi Viete, 1579 yılında Archimedes’in tekniğini kullanmış ve pi’yi on haneye kadar doğru hesaplamayı başarmış.
  • 1596 yılında Alman Ludolph van Ceulen, matematik çalışmalarla pi’nin virgülden sonraki 35 basamağını hesaplamış ve bu çalışmalarından dolayı Almanya’da pi sayısı Ludolph sabiti olarak da tanımlanmaya başlamış.
  • Macar-Amerikalı matematikçi ve bilgisayar bilimcisi olarak bilinen John von Neumann, çalışmalarında ABD hükümetinin ENIAC bilgisayarını kullanıp sadece 70 saatte π sayısının 2035 ondalık basamağını hesaplamış.
  • 1987 yılında Tokyo Üniversitesi’nden Prof. Yasumasa, NEC SX-2 süper bilgisayar kullanarak π sayısının 134.217.000 ondalık basamağını açmayı başarmış.
  • 1991 yılında Gregory ve David Chudnovsky, New York City’de bulunan kendi evlerinde, ev yapımı bir süper bilgisayar kullanarak π sayısının 2.260.321.336 ondalık basamağını 250 saat gibi bir sürede hesaplamışlar.
  • 2019 yılında bir Google çalışanı olan Emma Haruka Iwao, pi sayısının 31,4 trilyon basamağını, Google’ın bulut hesaplama sistemlerinin yardımıyla bulmayı başarmış. Bu, günümüzde pi’nin yaklaşık değeri olarak bulunan en doğru sonuç kabul edilmekte. Yaklaşık, diyorum; zira hala tam anlamıyla kesin sonuç söz konusu değil.

pi sayısı

Pi Sayısı Mucizesi

Pi sayısının içinde telefon numaranız, doğum tarihiniz, kimlik numaranız, banka şifreleriniz ve hayatınızdaki TÜM sayısal verilerin bulunduğunu biliyor muydunuz? Evet, bu kesinlikle doğru. Zira pi sayısının sonsuza uzandığını biliyorsak, şunu da söyleyebiliriz: İçerisinde olası tüm kombinasyonlar bulunmaktadır.

Doğum tarihiniz, telefon numaranız, yaşınız ya da aklınıza gelen tüm rakamların, pi’nin kaçıncı basamağında yer aldığını öğrenmek istiyorsanız: Angio.net sitesine bir göz atabilirsiniz.

Pi Sayısı Hakkında Bir Film

Amerikan sinemasının son zamanlardaki en başarılı yönetmenlerinden biri olarak bilinen Darren Aronofsky‘nin 1998 yılına ait ABD yapımı bağımsız bir filmi var. “Piisimli bu filmin başrolünü, tek kişilik şovunu sergileyen Sean Gullette üstleniyor.

1998 Sundance Film Festivalinde En İyi Yönetmen ödülü alan bu filmin fragmanını buraya bırakıyorum, daha detaylı bilgi için: “Pi (Film)”

Pi ve Pie Turtaları

Pi ile turtanın ingilizce çevirisi olan “Pie” kelimesinin okunuşu aynı olduğu için yurt dışında pi ile turta arasında tatlı bir bağlantı vardır. Bu yüzden Ulusal Pi Günü, Pi Turtaları ile kutlanır. 🙂

Pi Sayısını Evinizde Kolaylıkla Hesaplayabilirsiniz

Matematikçilerin pi sayısını hesaplama tarihçesini vermiştik. Hesaplama yöntemi olarak ise günümüzde sonsuz serileri kullanırlar. Bu serilerin bazıları çok hızlıdır ve pi sayısına çabucak adapte olabilir ancak bazıları zordur, virgülden sonraki ikinci terimi bulmak için bile fazlasıyla işlem yapılması gerekebilir. Fakat pi’yi kendi başınıza ve hatta evinizde bile hesaplayabileceğiniz birçok teknik bulunmakta. (Yine de tarihçede belirttiğim gibi, pi irrasyonel bir sayı olduğu için hiçbir yol onun tam değerini veremez.)

Bunu araştırırken internette bulduğum bir yazıyı bırakmak istiyorum: Pi’yi Hesaplamanın Aptalca Yolları 

Pi Sayısının Müziği

Pi’den bahsediyorken müziğinin yapıldığını da söylemeden olmaz. Buraya bu güzel alıntıyı ve müziğin bağlantısını eklemden geçmek istemedim:

Pi’nin basamakları ile müzikteki notalar arasında ilişki kurarsanız, hiç melodi yoktur. Ama yeterince uzun dinlerseniz, bir melodi işittiğiniz düşünmeye başlarsınız.

Dünya Pi Günü Kutlamaları

Evet, pi’nin bir günü var. teorik olarak kutlamaların tam zamanı “Pi Dakikası” olarak belirlenmiş ve bu zaman, saat 13:59’a tekabül ediyor. Fakat Dünya Pi günü için elbette birçok kültürden ve birçok bilim insanından başka zaman da önerilmiş: Avrupa tarih yazılış biçiminde Pi günü 22/7 olarak yazıldığı için bazı kesimden insanlar Dünya Pi Günü  kutlamalarının her yıl 22 Temmuz’da yapılmasını istemiş.

Amerikan Kongresi 12 Mart 2009’da (HRES244), “Mart ayının 14’ünde mi kutlanmalı (bazı kesimlerin isteği), yoksa 22 Temmuz’da mı kutlanmalı?” sorusuna, 14 Mart’ı ulusal gün olarak tanıyıp noktayı koymuştur.

Ülkemizde de her yıl “Dünya Pi Günü Kutlamaları” adı altında ve Memoriad Dünya Mental Sporlar Türkiye Başkanlığı öncülüğünde çeşitli sayısal yarışmalar, Pi sayısı hanelerinin ezberleme yarışmaları ve hep birlikte turta (pie) yenmesi gibi kutlamalar yapılmaktadır.

Bu yazının yayımlanma tarihi tesadüf olarak 13 Mart’a denk geldi. Şimdiden yarınki Dünya Pi Günü’nüz kutlu olsun! 🙂

ÖNERİ: Bu yazıya da göz atabilirsin!


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win