Herkese merhaba… Bugünkü yazımızdan sizlerle mutluluk nedir sorusunu bir çok perspektif açısından tanımlayıp genel olarak psikolojik ve bilimsel terimleri üzerinde duracağız. Mutluluk nedir, iyi olma hali nedir, eudaimonia nedir gibi soruların cevabı yazımızda. İyi okumalar…

Mutlulukla ilgili temel kavram ve terimler nelerdir?

Öznel İyi Oluş

Mutluluk nedir
Mutluluk nedir

Patolojik davranışlar yerine insanların olumlu yönlerini vurgulayan yaklaşıma “pozitif psikoloji” denir. Pozitif psikolojinin bir konusu olan “İyilik”, mutlulukla aynı anlamda kullanılmaktadır. İyi olma kavramı Dünya Sağlık Örgütü tarafından da kullanılmaktadır. Refah veya esenlik; sadece hastalıkların olmaması değil, aynı zamanda fiziksel, sosyal ve ruhsal olarak tam bir iyilik halidir. Bradburn (1969), iyi oluş düzeyi yüksek kişilerin, olumlu duygulardan daha az olumsuz duygulara sahip olduğunu belirtmiştir. Seligman (2011) mutluluk ve esenlik kavramlarını birbirinden ayırmıştır. Hatta refahı iki başlık altında incelemiştir. Bunlar, öznel iyi oluş ve psikolojik iyi oluştur. Öznel iyi oluş; psikolojik esenlik; uzun vadede anlamlı ve değerlidir.

Etki eden faktörler:

-Genetik yatkınlık, kişisel özellikler, sağlık, evlilik, din, iklim

Eudaimonia

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Eudaimonia genellikle “mutluluk” olarak çevrilir; ama bu çok yanıltıcı olabilir. Bazen, biraz kaba olmasına rağmen daha uygun çağrışımlara sahip olan “gelişme” olarak çevrilir; örneğin, serpme bitkileri ve serpme insanlar arasında bir benzetme önerir. Aristo, hepimizin eudaimonia istediğimize, yani hepimizin hayatımızın iyi gitmesini istediğimize inanıyor.

Eudaimon bir yaşamdır, başarılı bir yaşamdır. Ulaşabilseydik, hepimizin tercih edeceği türden bir yaşamdır; Sevdiklerimiz için isteyeceğimiz türden bir hayat. Eudaimonia bir amaç olarak değil, bir araç olarak takip edilir. Örneğin, pahalı giysiler satın alma imkanı sunduğu için para kazanmaya çalışabiliriz ve çekici görünmek istediklerimiz için bizi daha çekici kılacağına inandığımız için pahalı giysiler alabiliriz ve onlara çekici olmak isteriz. çünkü hayatımızı daha iyi hale getirme kapasitesine sahip olduklarına inanıyoruz. Kısacası, Eudaimonia, mutlulukla ilgili doğrudan olmasa da dolaylı bir terimdir.

Hedonik Adaptasyon

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Hazza uyum olarak tanımlanan hedonik uyum, varlığı ilk başta mutluluk ve haz veren bir nesne, olay ve arzunun sürekli olmamasıdır. Zevkle uyum sağladıktan sonra insan her zaman kendi mutluluk dengesine döner. Örneğin çok isteyerek aldığımız bir araba sizi ilk başta en mutlu insanlardan biri yapar, bir süre sonra bu duyguyu arabadan hissetmezsiniz. Hedonik adaptasyon sadece iyi olaylarda değil, kötü olaylarda da gerçekleşir. Kaybedilen bir eşyanın üzüntüsü ilk başta daha fazla olsa da bir süre sonra pek bir şey hissetmezsiniz.

Zevk

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Kelime anlamı; Beğenme anlamına gelen haz kelimesi felsefede “bir şeyin tensel veya ruhsal sevinci” olarak kullanılmaktadır. Psikolojide ise haz, sürdürülmek istenen ılımlı ve tatmin edici coşkunun ifadesidir. Zevk alıyoruz, eğleniyoruz, bazı etkinliklerden keyif alıyoruz. Bazı filozoflar haz ve mutluluğun ilişkili olduğunu düşünürler.

Yaşam Memnuniyeti

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Hayat, insanın harcadığı zamanın tamamıdır. Memnuniyet ise, insanların organizmadaki beklentilerinin, ihtiyaçlarının, arzu ve isteklerinin, açlık, susuzluk, cinsellik, merak, sevgi, yakınlık, başarı gibi temel biyolojik ve psikolojik ihtiyaçların karşılanması sonucunda dengenin yeniden kurulması olarak tanımlanmaktadır. Yaşam doyumu, bireyin tüm yaşamını kendisi tarafından belirlenen kriterler doğrultusunda olumlu değerlendirmesi olarak tanımlanmaktadır. Başka bir deyişle, yaşam doyumu, bir kişinin yaşamına nasıl baktığının veya yaşamının ne kadar iyi olduğunun bilişsel değerlendirmesidir.

Antropolojide Mutluluk

Antropolojinin konusu insanlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar olduğu için kültürel, sosyal ve biyolojik çeşitliliği anlama ve açıklama çabasıdır. Mutluluk nedir sorusuna antropolojik olarak bakıldığında 3 aşamada bakabiliriz. Öncelikle kültür; mutluluğun insan kültüründe yeri olduğuna şüphe yoktur. Sonuçta bunca zaman insanların yarattığı ve korunmaya çalışılan kültür, insanların mutlu olma biçimini desteklediği için bu zamana kadar gelmiştir. Elbette her insanı mutlu edeceği söylenemez ama kültürlerimiz mutluluğun anahtarlarından biri çünkü insanların çoğu bu durumda düzeni koruduğunu ve mutluluk getirdiğini düşünüyor.

Öncelikle şunu belirtmeliyiz ki mutluluk bir “his” değil, bir var olma biçimidir. Ve insanların benliğini oluşturan kültürler, bu varoluş biçiminin olumlu bir şekilde sürdürülmesinde büyük rol oynamaktadır. Örneğin Türk kahvesi kültürümüz eşsiz parçalarımızdan biridir ve sevdiklerimizle yaptığımız resmi veya gayri resmi toplantılarımızda sohbetin yanı sıra bir simgedir. Ve insanları bir araya getiren ve toplumda mutlu bir ortam yaratan küçük bir yapı taşıdır.

mutluluk nedir
mutluluk nedir

İkincisi, sosyal; Tarih boyunca bireyler mutlu olmaya çabalamış, toplumlar örgütlenmiş, bunu başarmak için sosyal ve ekonomik yönetim biçimleri geliştirmiş, kültür ve sanatı içeren çağdaş uygarlık düzeyini oluşturmuştur. Medeniyetin amacı bireysel mutluluğa ulaşmaktır. Bunu sağlayacak olan da kuşkusuz yönetimdir. Yönetim, toplumla empati kurarak onların refah düzeylerini yükseltmeye çalışır ve bu sayede gelişmeyi sağlar. Bu yüzden insanlar tüm düzenlerini sonuç olarak mutluluk kavramını hayatlarından ayırmamak için kurarlar. Örneğin yasaların çok geçerli olduğu toplumlarda insanlar kendilerini güvende hissederler ve bu da toplumun refahını artırır. İnsanlar da mutlu olur.

Son olarak biyolojik; Mutluluk biyolojik olarak incelendiğinde hormonlarla ilişkilendirilir. Mutluluk hormonları; Serotonin, Endorfinler, Dopamin, Feniletamin, Ghrelin ve Oksitosindir. Bu hormonlardan bazıları psikolojik olarak artar veya azalırken bazıları fiziksel müdahale ile artar veya azalır (yeme alışkanlıkları, spor…). Ama şüphesiz biyolojik olarak olumsuz bir durum olmadığında, yani “sağlıklı” olduklarında, insanlar mutluluğun başka bir anahtarını bulurlar. Bir insan sağlıklıysa hem ruhen hem bedenen iyidir yani hormonları düzgün çalışır ve mutlu olur. İnsanlar iyi beslenirse (örneğin doktorlar düzenli ve yeterli miktarda bitter çikolata yemeyi önerir), egzersiz yaparsa (düzenli fitness hormonlarını dengede tutarsa), kendine bakarsa mutlu olması daha kolaydır.

Ekonomide Mutluluk

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Mutluluk ekonomisi denilen ve insanların kişisel mutluluklarının artmasına neden olan faktörlerin araştırıldığı bir alan vardır. Mutluluk olgusunu etkileyen faktörler kişiden kişiye değişebileceği gibi farklı devletlerde, farklı zamanlarda, farklı coğrafi bölgelerde veya farklı değerlere sahip toplumsal yapılarda da farklılık gösterebilmektedir. Vatandaşın mutluluğunu etkileyen en önemli gösterge kendini özgür hissetmesidir. Ekonomik kaygıların azalması ve demokratikleşme, bireylerin kendilerini daha rahat ve özgür hissetmelerine yardımcı olur. Toplumun farklılıklara toleransı, bireylerin özgürleşmesini ve mutluluğunu olumlu yönde etkiler.

Sosyolojide Mutluluk

Mutluluk olgusu kişisel bir ruh hali olarak görülse de bu bireysel iyi oluş, içinde yaşadığımız sosyal çevreden tamamen bağımsız değildir. Bireysel sorunların arkasında işsizlik, hastalık, yoksulluk, intihar gibi bir takım toplumsal dinamikler varsa, ve işten doyum almaları, yaşadıkları sosyal çevre ve yapıların kişinin mutluluk düzeyinin oluşmasında güçlü etkisi vardır. Sosyal olguları inceleyen bir bilim olarak sosyoloji, mutluluk olgusuna neredeyse tamamen kayıtsız kalmıştır. Fakat günümüzde bu durum değişti. Ancak sosyologlar bu konudan hala şüphe duyuyorlar ve bunun üç ana nedeni var.

Bunlardan birincisi ideolojik önyargılar, ikincisi teorik problemler ve sonuncusu ise pragmatik sebeplerdir. İdeolojik nedenlerle başlamak gerekirse, Veenhoven’a göre sosyologların önemli bir kısmı sosyal eşitlik, tabakalaşma ve sosyal uyum gibi konular üzerinde çalışıyor. Bu çalışmalarda temel beklenti, bir toplumda refah düzeyi azaldıkça o toplumdaki diğer olumlu durumlar gibi mutluluk düzeyinin de azalacağıdır. Bununla birlikte, en zengin toplumlar en mutlu toplumlar değildir ve sosyologlar, ekonomik refah ne olursa olsun, yoksullar arasında mutlu bireylerin olduğu gerçeğiyle karıştırılmaktadır. Bu ideolojik beklentiler ile sahada ortaya çıkan veriler arasındaki çelişkili durum oluşturur ve sosyologların mutluluk çalışmalarına karşı mesafeli durmalarına ve bu konuyu görmezden gelmelerine neden olmuştur.

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Mutluluk üzerine bir sosyal araştırma yapmak sosyologlar için zordur ve bazı teorik problemler içerir. Bu nedenle çoğunlukla sosyologlar mutluluğu nesnel olarak ölçülemeyen, saf fikirlere dayanan ve Auguste Comte’un dediği gibi zihinsel biyolojiye yani psikolojiye ilgi duyacak değersiz bir konu olarak görme eğilimindedirler.

Son olarak pragmatik nedenlere gelecek olursak; sosyologlar, sosyal hayatta başkalarıyla etkileşime giren insanların nasıl hissettiklerinden daha çok eylemleriyle ilgilenir. Sosyal davranışı açıklamak, mutluluk gibi kişisel, sorunlu ve değişken bir durumu açıklamaya çalışmaktan daha pratik ve kolaydır. Sosyolog, aldığı eğitimden kaynaklanan iyilik durumuna değil, öncelikle bireylerin hayatında acılara neden olan sorunlara ve kötülük durumuna odaklanır. Sosyolog, mutluluğun ve iyi bir yaşamın nasıl tanımlanabileceğini ve deneyimlenebileceğini görmekte zorlanır. Bu nedenle sosyoloji camiası içinde sosyalleşen sosyoloğun düşünme, algılama ve eylem pratikleri, toplumdaki refahı iyileştirmeye yönelik çaba göstermez.

Siyaset Biliminde Mutluluk

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Siyaset bilimi geçmişte dar anlamda devlet ve iktidar kavramları üzerinde araştırmalar yaparken günümüzde siyasal kararların analizi, toplumsal grupların karar ve etki ilişkilerindeki rolü, siyasal katılım, toplumsallaşma gibi konuları da incelemektedir. Yapı ve iktidar ilişkisi, devletin kökeni, siyasal değişim ve gelişme. Aristoteles insanları mutluluğa götürecek siyasi düzeni sorgular. Siyasetin amacı; insanları iyi yapmak olarak ifade eder. İnsanları iyi ve mutlu etmenin yollarını aramayı siyasetin işi olarak tanımlar. Bu durumda, yukarıda bahsettiğim gibi, toplumsal düzeni korumakla ilgisi vardır.

 

Psikolojide Mutluluk: Pozitif Psikoloji

Öncelikle mutluluğa psikolojik olarak baktığımızda mutluluk bir duygu değildir. Mutluluk bir varoluş biçimidir. Üzüntü, sevinç gibi yan duygu dediğimiz şey kısa ömürlüdür. Aksine, mutluluk daha uzundur. Ve özellikle bazı filozoflar mutluluk ve hazzı çok fazla bağdaştırırlar. Ancak zevk de kısa sürelidir yani yeni bir çanta aldığınızda ilk başta kendinizi çok iyi hissedebilir ve mutlu olabilirsiniz ama hevesiniz geçince, eski dünyanıza döndüğünüzde mutluluk seviyeniz normale dönecektir.

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Yani mutluluğumuzu zevklerimizle orantılı olarak görmek bizi yolun sonunda mutsuz bir duruma sokabilir. Nasıl mutlu olabiliriz sorusuna cevap verecek olursak; Mutluluğumuzu yanlış dış amaçlarla ilişkilendirmemek, çok fazla düşünmemek (Çünkü fazla düşünmek, insanlara ne olacağından korkmak ya da baş edememek gibi olumsuz duygulara neden olur.),şükür etmek (Minnettarlığı ifade etme etkinliğimiz bir ‘şükran günlüğü’ tutarak geliştirilebilir.) gibi örnekler verebiliriz.

Yukarıdaki örnekler genel örneklerdir. , bu örnekleri daha da küçültebilir ve kişiselleştirebilirsiniz.

Davranış biliminde Mutluluk

mutluluk nedir
mutluluk nedir

Mutluluğun bir duygu olmadığını söylesek bile %100 duygularla etkiliyor. Duygular da davranışı doğrudan etkilediğinden, mutluluk ve davranış bilimi arasındaki ilişkiyi anlamak o kadar da zor değil. Her şeyden önce, mutluluğun insan davranışlarını hangi yönde etkileyeceğini bilemeyebiliriz. Yani mutlu bir insan, etik olan ve başkaları tarafından hoş karşılanan davranışlar da sergileyebilir veya kendi etik davranışlarına göre hareket edebilir. Ve mutluluk insanlarda bilinçli veya bilinçsiz davranışlar yaratabilir. En basit örnek olarak, iyi bir haber aldığımızda karşımızdaki insanlara daha iyi davranabiliyor hatta belki de mutluluğun artmasıyla onlara sarılabiliyoruz. Refleks durumu gibi olabilir. Sonuç olarak mutluluk, davranış bilimi içerisinde onu doğrudan etkileyen bir terimdir.

 

Bir önceki yazımız: Disney Plus Nedir? Disney+ 2022’de Ne Zaman Türkiye’ye gelecek?

 

 

 

 

 

 


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
1
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win