Herkese merhaba! Bu yazımızda özellikle çalışma hayatında çok sık duyduğumuz “Multitasking” tanımını kaleme aldık. Aynı anda birden fazla işle uğraşmak anlamına gelen mutlitasking bize ne kazandırır ve ne kaybettirir? Multitasking iyi bir alışkanlık mıdır yoksa bir an önce kurtulmamız gereken bir şey midir? Gelin hep birlikte bakalım, iyi okumalar!

Multitasking (Çoklu Görev) Nedir?

Bilgisayar sistemlerinde yaygın olarak kullanılan multitasking kelimesi, İngilizcedeki “multi” ve “tasking” kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşur. Multitasking hayatımıza bilgisayar sistemleri ile birlikte girmiştir. Donanım, yazılım veya herhangi bir bilgi işlem cihazı tarafından birden fazla görev ve işlemin aynı anda gerçekleştirilmesi anlamına gelir. Genel performansta mevcut olan en az gecikmeyle ve her bir görevin işleyişini etkilemeden aynı anda birden fazla bilgisayar işlemi performansının sağlanmasıdır.

Ancak bizim ele aldığımız ‘Multitasking’ tanımı çoklu görev olarak da bilinen, birden fazla görevin, işin ve/veya sürecin belirli bir zaman boyunca eş zamanlı olarak yapılması anlamına gelir. Multitasking kavramı ilk kez 1965 yılında yayınlanan bir IBM makalesinde yer almıştır. 1960’lı yıllardan beri psikologlar insanlar için çoklu görev kavramının doğasını araştırmak amacıyla birçok çalışma yapmışlardır.

Multitasking Faydalı mıdır?

Bilgisayar, telefon sistemlerinde yaygın olarak kullanılan multitasking, insan hayatında da önemli bir yere sahiptir. Peki insanlar için multitasking, bilgisayarlarda olduğu kadar kolay ve işlevsel midir? Bir insanın aynı anda birden fazla eylemi yerine getirebilmesi ve her eylem için yüksek performans elde etmesi mümkün müdür?

Toplantı esnasında konuşulanları dinlerken bir yandan da maillerin yanıtlanması, araç kullanırken telefonla konuşulması, bir proje üzerine çalışırken iş/okul arkadaşına başka bir konu hakkında bilgiler verilmesi gibi durumlarda beynimiz sandığımız kadar işlevsel çalışmayabilir.

Örneğin en sık yapılan çoklu görevlerden biri olan araç kullanırken telefonla konuşmak, dikkat dağıttığı için araba sürmenizi kötüleştirir. İnsanlarda, telefonu hoparlöre alıp konuşmanın bir sıkıntı yaratmadığı gibi bir düşünce hakimdir. Fakat sanıldığının aksine dikkatin dağılma sebebi elleri kullanmak değil telefonla konuşuyor olmaktır.

Multitasking, genel olarak bakıldığında aynı anda birçok işi halletmenin harika bir yolu ve zamandan tasarruf ettiren bir yöntem gibi görünür. Ancak hata riskini ve stresi artırma, odaklanmayı zorlaştırma, verimi düşürme, gibi birçok dezavantajı vardır. Yani aynı anda birçok işi yapma durumu, sanıldığı gibi övünülmesi gereken bir durum değildir.

Multitasking ve Beyin

Uzun zaman boyunca çoklu görevlerden kaynaklanan bilişsel bozulmanın geçici olduğuna inanılıyordu, ancak son araştırmalar bunun aksini gösteriyor. İngiltere’deki Sussex Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, insanların birden fazla cihazda (TV izlerken mesajlaşma gibi) harcadıkları sürenin önemini, beyinlerinin MR taramalarını karşılaştırarak gösterdiler. Yüksek düzeyde çoklu görev yapanların, bilişsel ve duygusal kontrolün yanı sıra beyinde empatiden sorumlu olan bölgede daha az beyin yoğunluğuna sahip olduğunu kanıtladılar.

Multitasking ve Beyin

Beyin, çoklu görevleri yaparken tam odaklanma sağlayamaz. Farklı işler aynı zaman dilimine sığdırılmaya çalışıldığında beynimiz bu görevleri yerine getirmede yeteri kadar iyi değildir.  Bu sebeple de görevlerin tamamlanması daha uzun sürer ve hata yapılma ihtimali artar. Bu nedenle multitasking insanlar için ideal bir çalışma şekli değildir. Bazı araştırmalar insan beyninin çoklu görevler için özel olarak eğitilebileceğini gösterse de bu durum kesin ve sürdürülebilir değildir.

Multitasking Zararları

Üretkenliğini Azaltır

Yapılan araştırmaların büyük bir kısmı insanların aynı anda birden fazla işle uğraşan insanların başarılı olmasının neredeyse imkânsız olduğunu ifade ediyor. Yani aslında aynı anda birden fazla iş yapılmıyor, daha çok kafa karışıklığı yaratılıyor. Bir bilgisayar aynı anda birçok işlem yapmanıza müsaade ederken arka planda da birçok program çalıştırabilir. Ancak bizim uyguladığımız multitasking, insan beyninde işler arasında hızlı geçişler yaparak olabiliyor. Yapılan araştırmalar kesintiye uğrayan işlere yeniden odaklanmak için ortalama olarak 25 dakikalık bir zamana ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Yani bu odaklanmaya çalışma sürelerini de hesaba katarsak aslında zamandan kazanmaya çalışırken üretkenliği azaltmış oluruz. İşte bu durum da aynı anda iki ya da daha çok iş yapmanın nasıl daha verimsiz olduğunun açıklamasıdır.

Dikkat Dağıtır

Aynı anda birden fazla iş yapan kişiler, sürekli olarak yeni bir göreve odaklanırlar ve orijinal görevlerinden uzaklaşırlar. Bazı araştırmalar, multitasking alışkanlıkları olan insanların aynı anda birden fazla görev üzerinde çalışmadıkları zamanlarda bile dikkatlerini odaklamakta zorlanabileceklerini öne sürüyor.

Sizi Yavaşlatır

Sanılanın aksine, multitasking ile daha yavaş ve daha az verimli çalışma eğilimindeyiz. Çoklu görev, psikologların “görev değiştirme maliyetleri” dediği şeye veya görevden göreve geçişten kaynaklanan olumsuz etkilere yol açar. Bir işten diğerine atlamayla artan zihinsel talep nedeniyle daha yavaş bir çalışma hızı gibi görev değiştirme maliyetleriyle karşılaşıyoruz.

Hata Riskini Artırır

Multitasking, performansınızı düşürebilir ve sizi hata yapmaya daha yatkın hale getirebilir. Araştırmalar, sınıfta çoklu görev yapan öğrencilerin daha düşük not ortalamalarına sahip olma eğiliminde olduğunu göstermiştir. Yetişkinler ayrıca çoklu görev yaparken daha fazla hata yapabilirler. 2018’de yapılan bir araştırmaya göre, yaşlı yetişkinlerin çoklu görev yapmaları durumunda araba kullanırken hata yapma ihtimalinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Stresi Artırır

Multitasking

Birden fazla işle uğraşmak daha yoğun bir tempo gibi görünür. Aynı zamanda uğraşılan iş sayısı fazla olduğu için hata yapma korkusu, stresi beraberinde getirir.

Beyin Fonksiyonlarını Yavaşlatır

İnsan beyni normal şartlar altında bir işe odaklanmak, bir soruna çözüm bulmak için tasarlanmıştır. Bu nedenle aynı anda birden fazla görev aldığında kendini zorlayabilir ve zarar görebilir. Birden fazla işe odaklandığınızda beyinsel bir karmaşa yaşamanız kaçınılmaz olacaktır. Bu karmaşa beyninizin yavaşlamasına neden olur ve bazı araştırmalara göre multitaskinge bağlı yavaşlamaların kalıcı beyin hasarına neden olabileceği saptanmıştır.

Multitasking Alışkanlığından Kurtulmak İçin Ne Yapılabilir?

Çok yoğun bir iş ve/veya çalışma hayatınız olabilir. Multitasking dürtüsü geldiği anda kendinizle savaşmak ve elinizdeki işe devam etmek en etkili yöntemdir. Eğer “multitasking” kavramını bırakamıyorsanız bu durum için önerilen bir yöntem kullanabilirsiniz: 20 dakika kuralı!

Görevler arasında sürekli geçiş yapmak yerine, diğerine geçmeden önce 20 dakika boyunca dikkatinizi bir göreve tam olarak vermeye çalışın. 20 dakika boyunca o işe konsantre olun ve bu sürenin sonunda diğer işe geçin. Bu esnada 20 dakikalık bir zamanlayıcı kurmak da dikkatin dağılmamasına yardımcı olacaktır.

Bunun dışında aşağıdaki yöntemleri deneyebilirsiniz;

  • Yoğun dönemlerde yapılacaklar listesi hazırlayıp önem sırası belirlemek
  • Benzer görevleri bir araya toplayarak bunları halletmek için bir zaman ayarlamak
  • Çalışma ortamındaki dikkat dağıtıcı unsurları sınırlamak (daha sessiz bir yer aramak, telefonunuzu, bildirimleri ve alarmları kapatmak gibi)

Bir o iş bir bu iş gibi sürekli işler arasında gidip gelmek hem zaman kaybettirir hem de iki işte de başarısız olma ihtimalini artırır. Bazen çok zorunda hissetsek de multitaskingi alışkanlık haline getirmemek ve yukarıda bahsedilen yöntemleri denemek işlerimizi kolaylaştıracaktır. Sonuçta işleri yetiştirmeye çalışırken verimsizlik ve beraberinde getireceği sorunlarla karşı karşıya kalmak istemeyiz.

 

Video önerisi: What multitasking does to your brain | BBC Ideas

Bu yazımız ilginizi çekebilir! Dağınık Beyin Sendromu Nedir? 2022


Aze Banu KOCA

What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win