Herkese merhaba, bugünkü konumuz ”Kanvas İş Modeli” ve daha önceki yazımız olan ”İş Modelleri Nedir? İlham Verici İş Modeli Örnekleri” yazısının devamı olarak yayınlanmakta. Önceki yazımzıda da söylediğimiz gibi iş modelleri, bir işletmenin nasıl değer yarattığını ve sunduğunu açıklayan kavramlardır. Diğer bir değişle bir işletmenin kâr elde etme planıdır. Kanvas iş Modeli ise bu modellerin belki de en çok duyulan ve bilinenidir. Gelin hep birlikte bu modeli tanıyalım!

Kanvas İş Modeli Nedir?/Kanvas Yöntemi Nedir?

Kanvas iş modeli, yabancı literatürde ”Business Model Canvas” olarak geçmekte, Alex Osterwalder tarafından geliştirilmiştir ve “Yalın Girişimcilik” akımında önemli ölçüde popülerleşmiş iş planı aracı diyebiliriz. Bu iş modeli basit olması ve toplu olarak birçok parametreyi aynı anda görme kabiliyeti sağlaması sebebiyle çokça kullanılmaktadır. Bir işi kurarken ve olgunlaşmayan aşamalarında, genel plan ve değişkenler üzerinden yapılan hazırlıkları kapsamaktadır.

İlerleyen kısımlarda da bahsedeceğimiz üzere bu iş planına bağlı olarak hazırlanan ve çokça duyduğunuz iş yapıları bulunmaktadır.

Kanvas İş Modeli Ne İşe Yarar?

Kanvas iş modeli ile alakalı biraz bilgiye sahip olduk. Peki kanvas iş modeli ne işe yarar bunu kısaca anlamlandıralım.

Kanvas iş modeli;

  • Oluşturulacak iş modeline hızlı bir genel bakış sağlar ve geleneksel iş planına kıyasla ayrıntılardan arındırılmış şekilde oluşturulur.
  • Şablonun yapısı gereği, anlamayı kolaylaştıran bir dizaynı vardır.
  • Düzenlenmesi ve paydaşlarıyla paylaşılması kolaydır.
  • Büyük şirketler ve birkaç çalışanı olan girişimler tarafından kullanılabilir.
  • Şirketin/İşletmenin farklı departmanlarının birbiriyle nasıl ilişkili olduğunu gösterir.
  • İş modeli üzerinde etkili bir beyin fırtınası yapmak için rehberlik edebilir.

Kanvas İş Modeli Nasıl Hazırlanır?

Kanvas iş modeli nasıl hazırlanır konusunu incelediğimizde; şablonda dokuz yapı taşı vardır ve bunlar müşteri değeri teklifi, müşteri segmentleri, kanallar, müşteri ilişkileri, gelir akışları, temel kaynaklar, kilit ortaklar, temel faaliyetler ve maliyet yapısıdır.

Bu şablonu doldururken, bu öğelerin her biri üzerinde beyin fırtınası ve araştırma yapılması gerekmektedir. Toplanılan veriler, şablonun ilgili bölümüne yerleştirilir.

Kanvas İş Modelinin Yapıtaşları Nelerdir?

Kanvas iş modelinin yapıtaşları içerisinde;

  • Müşteri segmentleri
  • Değer Önerileri
  • Kanallar
  • Müşteri İlişkileri
  • Gelir Akışları
  • Temel Faaliyetler
  • Temel Kaynaklar
  • Ana Ortaklar
  • Maliyet Yapısı

yer almaktadır.

Müşteri Segmentleri

Kimler için değer yaratıyorsun? Hangi müşteri türüne ne tür ürün ve hizmetleri sunuyorsunuz?

Çıktı, müşteri segmentine göre bir kişi listesi olmalıdır. Bu kişilerin ürününüz hakkında ne düşündüğü ve ne hissettiği konusunda titiz davranılmalı ve buna ait aksiyonlar sergilenmelidir.

Görselde de verildiği üzere, müşteriyi ne etkiler, ne hayatını kolaylaştırır, korku ve endişeleri nelerdir, umut ettikleri ve hayalleri nelerdir, online ortamda davranışları nedir ve ne arıyor gibi sorular müşteri segmentlerini anlamamızda önemli sorular olacaktır.

Değer Önerileri

Müşteriye hangi değeri sunacaksınız? Hangi müşteri sorunlarına hitap ediyorsunuz?

Değer önerileri nicel (fiyat, verimlilik) veya nitel (müşteri deneyimi) olabilir. Çıktı, önceliğe göre düzenlenmiş ve daha sonra bu parametrelere odaklanan bir değer önermeleri listesi olmalıdır.

Kanallar

İstenilen müşteri segmentlerine ulaşmak için hangi kanallara odaklanılmalı? Bu kanallar nasıl entegre ediliyor? En uygun maliyetli olanlar hangileri? vb.

Bir şirket, müşterilerine kendi kanallarından veya ortak kanallarından ulaşabilir. Çıktı, daha sonra ilgili segmentlere veya personalara bağlanan tüm kanalların bir listesi olmalıdır. Kanallarınızın size her bir kullanıcı karakterine ilişkin yeterli görünürlük sağladığından emin olmalısınız.

Müşteri İlişkileri

Her müşteri segmentiyle ne tür bir ilişki sürdürüyorsunuz? Müşterilerinizin beklentileri nelerdir? Nasıl kurulur? İlişkili maliyetler ne olacaktır?

Müşterilerinizle nasıl bir ilişki kurmak istediğinize karar verebilirsiniz. Bir şirket olarak, özel kişisel yardım, self servis, otomatik hizmetlerı vb. tercih edebilirsiniz ve tabii bu tercihler işinize göre mutlak değişecektir.

Gelir Akışları

Müşteriler ne kadar ve hangi değer için para ödeyebilir? Nasıl ödemeyi tercih ederler? Mevcut sistemde şu anda nasıl ödüyorlar? Her bir akışın toplam geliri nasıl olur?

Şirketiniz için varlık satışı, abonelik ücretleri, kiralama, lisanslama, reklam vb. gibi bir gelir akışı oluşturmanın çeşitli yolları vardır. Bu gelir akışları personalara veya segmentlere ve değer tekliflerine bağlı olmalıdır.

Persona: Dilimize Latince’den geçmiş, pazarlama dilinde ise girişimin başarılı olabilmesi adına çeşitli kaynaklardan bilgi edinerek çıkarılan ideal müşteri profili olarak açıklanmaktadır.

Temel Faaliyetler

Asıl müşterilerinize nasıl değer katarsınız? Sunduğunuz teklifler nelerdir? Değer teslimi süreci nedir?

Bunlar, ürün dağıtımınızı, araştırma ve geliştirmeyi, stratejinizi vb. İçerir.

Temel Kaynaklar

Değer önerileriniz hangi temel kaynakları gerektiriyor? Dağıtım kanallarınız mı? Müşteri ilişkileri? Gelir akışları?

Bunlar ofisiniz, barındırma gereksinimleriniz, insan kaynakları, ulaşım, elektrik vb. şeyler olabilir. Bu kaynaklar temel faaliyetlerle eşleştirilmelidir.

Ana Ortaklar

Ana ortaklarınız kimler? Ana tedarikçileriniz mi? Onlardan hangi temel kaynakları alıyorsunuz? Ortaklarınız hangi temel faaliyetleri gerçekleştiriyor?

Kilit ortaklar diye geçen bu terim, temel faaliyetlerinizi gerçekleştirmeniz ve müşterilere değer katmanız için ihtiyaç duyacağınız harici şirketler veya tedarikçilerdir. Alıcı-satıcı ilişkileri, operasyonları optimize etmek ve bir işletmeyle ilişkili riskleri azaltmak için gereklidir. Ortak girişimler ve stratejik ittifaklar aracılığıyla ortaklarınızla iş ittifakları da oluşturabilirsiniz. Tıpkı temel kaynaklar gibi, bu kilit ortaklar da temel faaliyetlerle eşleştirilmelidir.

Maliyet Yapısı

İş modelinizdeki en önemli maliyet faktörleri nelerdir? En pahalı olan temel kaynaklar ve etkinlikler hangileridir?

İşletmeniz maliyet odaklı veya değer odaklı olabilir. Maliyet odaklı bir şirket, tüm maliyetleri en aza indirmeye çalışırken, değer odaklı bir şirket, kalite veya prestij açısından büyük müşteri değeri sağlamaya daha fazla odaklanır.

Kanvas İş Modeli Örnekleri

Genel olarak Kanvas İş Modeli hakkında bilgi sahibi olduğumuza göre bilindik şirketlerden Facebook, Google ve LinkedIN üzerinden Kanvas İş Modeli Örneklerini inceleyebiliriz.

  • Facebook
  • LinkedIn
  • Google
  • Instagram
  • Apple
  • Microsoft
  • Mc Donalds

gibi global markaları bu model üzerinden tanımlayabiliriz.

Facebook Kanvas İş Modeli

Facebook Kanvas İş Modeli
Facebook Kanvas İş Modeli

Facebook’un modelini incelediğimizde; önemli anahtar partnerleri tabiiki içerik partnerleri (TV şovları, girişimciler, oyun yapımcıları vb), reklam ajansları ve marketing üzerinedir.

Aktivite olarakta yeni ürünler yapmak ve olanı geliştirmeyi baz almaktalar. Platform ve tabiiki de ellerinde bulunan milyonlarca insanın datalarının gelişimi ile yönetimi önemli bir yer kaplamakta.

Kaynaklara baktığımızda ise teknolojik gelişmeler ve sosyal medya platformlarını görmekteyiz.

Değer önerisine baktığımızda ise, kullanıcılar için, markalar için ve reklamcılar için 3 ayrı katagori görmekteyiz. Kullanıcılar, yeni insanlarla tanışmayı, arkadaşlarını bulmayı ve ilgi duydukları şeylere göre içeriklerini özelleştirmeyi istemekteler. Reklamcılar ise bulundukları platform gereğince maksimum veriyi almak ve kullanıcıya ulaşmayı istiyorlar.

Mülteri ilişkileri ve kanallara göz attığımızda ise, kanallarda doğal olarak web site, mobile app, reklamları ve geliştirici materyaller ön plana çıkmakta. Müşteri ilişkilerinde ise ”same side” ve ”cross side” ilişkileri gözlemlemekteyiz. Bunların anlamı, hem aynı yeteneklere ve ilgi alanlarına sahip kişilerle ilişki kurmak isteyen kesim, aynı zamanda network’ünü genişletmek isteyip farklı kişilerle ilişki kurmak isteyen kesim birlikte bulunmaktadır.

Müşteri segmentlerinde de, markalar, içerik geliştiricileri/üreticileri, acentalar, geliştiriciler ve genel internet kullanıcıları yer almakta.

Maliyet yapısı içerisinde en önemli kaynağımız trafik olmakta. Gelir akışı içerisinde de site üzerindeki ödeme ve reklamlardan gelir elde edilmektedir.

LinkedIn Kanvas İş Modeli

Linkedin Kanvas İş Modeli
Linkedin Kanvas İş Modeli

Google Kanvas İş Modeli

Google Kanvas İş Modeli
Google Kanvas İş Modeli

Banka Modeli

Banka Modeli
Banka Modeli

Bunun yanısıra Uber iş modeli nedir? konulu araştırmalar da bulunmaktadır. Uber de aynı şekilde kanvas iş modeli ile oluşturulmuş bir iştir.

Kanvas İş Modeli Şablonu Nereden Oluşturulabilir?

Yukarıda gösterdiğimiz bu şablonu genellikle Google’a üzerinden rahatlıkla hazır şablonlar indirerek ve kullanarak oluşturabiliyorsunuz ama tabiki manuel olarakta bunu yapmak mümkün.

Microsoft Excell üzerinden, ciz.io üzerinden veya buradan Kanvas İş Modeli oluşturmak mümkün.

Genel olarak Kanvas iş modelini incelediğimizde, birçok farklı konu ile karşılaşmaktayız. Google, Facebook, Linkedin ve Uber gibi girişimlerin temelini oluşturan ve iş dünyasında oldukça popüler olan bu yöntem, rehavet görmeye devam etmekte.

Yazımız içerisinde, Kanvas İş Modeli ile alakalı konulara değinerek genel bir bilgi edinmeye ve fikir sahibi olmaya çalıştık.

İş modelleri hakkında daha fazla bilgi için İş Modelleri Nedir? İlham Verici İş Modeli Örnekleri adlı yazımızı, dünyaca ünlü olan ve birçok büyük otomotiv şirketi tarafından bilinen Türk girişimci Erbakan Malkoç hakkındaki yazımız için Tamirci Çırağı : ERBAKAN MALKOÇ ve Global Girişimcilik Ekosistemi adlı yazımıza göz atabilirsiniz.