Merhaba sevgili arkadaşlar, 21. yy’ın ilk çeyreğine geldiğimiz şu zamanda hepimizin cebinde yapay bir zeka var ve bugün itibariyle bu yapay zekayı kullanarak hemen hemen her şeyi yapabiliyoruz. İnternette yaptığımız her arama kişiliğimiz ile ilgili önemli bir ipucunu da karşıdaki arama motoruna veriyor. Hiçbir şeyi unutmayan, saniyede milyarın üstünde işlem yapan bir bilgisayara. Hesap yapabilen yavaş yavaş düşünebilen bir makinaya içimizi açıyoruz. Bu makine günün birinde insan kadar zeki olursa ne yapar? Ex Machina filminin hikayesi bu sorunun etrafında oluşuyor.

Filme Başlayalım

 

ex machina - yapay yüzler

 

Ex Machina filminin hikayesi singularity (tekillik) zamanında geçiyor. Yakın gelecekte, yapay zekanın insan zekası geçeceği varsayımsal bir nokta. İnsanlar için üçüncü, teknoloji için ilk milat. Varsayımsal bu noktaya gelindiğinde robotların bizden daha akıllı olduklarını nasıl anlayacağız?

The Singularity (Tekillik Zamanı)

Makineler düşünebilir mi sorusunu ele aldığımızda 1600’lü yıllar Descartes’e kadar götürebiliriz. Yakın tarihte ise 1950 yıllarında Alan TURING kendine bu soruyu sormuştu ve ortaya Turing Testi çıktı. Böylece günümüz bilgisayarlarının temeli atılmış oldu.

Turing Testi ve Ex Machina

Turing testinin amacı, bir makinenin düşünebildiğini söyleyebilmenin mantıksal olarak mümkün olup olmadığıdır. Turing testine göre makine, gönüllü bir insanla birlikte, sorgulayıcının görüş alanının dışında bir yere saklanır. Sorgulayıcı yalnız soru sormak suretiyle hangisinin insan hangisinin bilgisayar olduğunu saptamaya çalışır. Sorgulayıcının soruları ve daha önemlisi aldığı yanıtlar, tamamen ses gizlenerek, yani ya bir klavye sisteminde yazılarak veya bir ekranda gösterilerek verilir. Sorgulayıcıya bu soru-cevap oturumunda elde edilen bilgiler dışında her iki taraf hakkında hiçbir bilgi verilmez. Dizi halinde tekrarlanan testler sonucunda sorgulayıcı, tutarlı bir şekilde insanı saptayamadığı takdirde makine Turing testini geçmiş sayılır. Ex Machina filminde olaylar da bu sınama testinden başlıyor diyebiliriz.

Örneğin yukarıdaki resimde, duvarın arkasında A ve B bulunmaktadır. Bunlardan, B aslında gerçek bir insan ve A aslında bir bilgisayar üzerinde çalışan yazılımdır. Duvarın arkasındaki C kişisi, A ve B’yi görmeden sadece klavye ve monitör marifeti ile A ve B’ye istediği soruları sorabilir. B kişisi normal cevaplar vermelidir, buna karşılık A bilgisayarının amacı insan gibi davranıp C kişisini kandırmaktır.

Bu test, yapısı itibarıyla bilgisayar bilimlerindeki pek çok yapay zeka probleminin çatısını teşkil etmektedir. Örneğin, girilen yazıların anlaşılması ve cevapların üretilmesi için doğal düşünme yöntemlerinden faydalanmak gerekir.

Bu problem, aynı zamanda soru cevaplama yarışmalarına da esin kaynağı olmuştur.

Etik Kavramı

Ex Machina filminden örnek veremiyorum, çünkü izlemeyen arkadaşların hevesi kırılmasını istemeyiz.

Düşünebilen robotlar hayatımıza girdiklerinde etik kavramı nasıl yorumlayacaklar?

Will Smith’in 2004 yapımı I, Robot filminin bir sahnesinde, iki araba su kanalına düşmüş ve arabanın birinde yedi yaşlarında bir çocuk diğerinde yetişkin bir insan bulunmaktadır ve araba su ile dolmaktadır. Kurtarmaya gelen robot bir kişi kurtarma olanağı vardır ve matematiksel olarak düşündüğünde yetişkin insanın ciğerlerinin daha sağlam olduğunu hesaplayarak onu kurtarmayı seçmiştir. Peki kurtarmaya robot yerine bir insan gelse kimi kurtarırdı?

Bunun gibi bir çok örnek var: Tren sorusu, Joker‘in tekne sorusu bu olaylara örnek olarak verilebilir.

Zaman Kavramı

Filmde makineye (ex machina) Kaç yaşındasın diye bir soru geliyor ve cevap ise sadece 1 (bir), 1 ne? Asır, yıl, ay, hafta, gün… belirtilmiyor sadece 1. Zamanı bir bütün, sonsuz olarak mı bu cevap veriliyor yoksa kendisinin hayatta olduğunu biliyor ve ilkel makine dilinde ki 1’den dolayı mı öyle (Şartlar sağlanıyorsa 1 ; Şartlar Sağlanmıyorsa 0) diyor, bilemiyoruz. Yoruma açık bir cevap.

Filmde Ex Machina ile insan ilişkisi lisan ile başlıyor. Konuşma becerisi sonradan kazanıldığı söylensede bazı felsefeciler konuşma becerisinin doğuştan geldiğini ve sadece pratik ile şekillendirdiğimizi söyler.

100 bebek bir odaya kapatılıp büyütülürse hangi dili konuşur?

Filmi izlemeden önce Ludwig Wittgenstein‘a göz atmanızı öneririz. “Bir robot insanlar hakkında her şeyi bilebilir ama insan olmanın ne demek olduğunu asla anlayamaz. Tıpkı bizim, bir robot olmanın ne demek olduğunu asla anlamayacağımız gibi. ”

Bu tarz filmler tek izleme ile değil, katmanları olan filmlerdir. Belli aralıklarla yeni bilgiler öğrendikçe ve hayatımızın gelişmesi ile farklı yorumlara çıkabilir. Böyle filmlerin öncüsü olan Wachowski Kardeşler’e teşekkür etmeyi bir borç biliriz.

Bu tarzda film ve diziler hoşunuza gidiyorsa 2021 Yılında İzlenebilecek Yapay Zeka Dizileri yazımıza bakmanızı tavsiye ederiz.