Günümüzde kullandığımız kavramlar, teknolojilerin çalışma prensipleri, inançlar ve daha niceleri binlerce yıllık modern insanlık tarihinin günbegün gelişmesi ve bu gelişmeler ortaya çıkan teoriler eşlinde oldu desek abartmış olmayız. Bugün yazımızda bilimsel teorileri ve geçmişte teori, günümüzde ise kanun olanlara şöyle bir göz atacağız.

Bahsedeceğimiz teori ve kanunların her biri tek başına yüzlerce sayfalık makale konusu lakin böyle bir imkanımız ve hepsini araştıracak zamanımız olmadığı için bize aktarmak istenen yeri kısa ve sade bir lisan ile anlatacağız.

 

Teori: Diğer adı ile Kuram. Bilimde bir olgunun, sürekli olarak doğrulanmış gözlem ve deneyler baz alınarak yapılan bir açıklamasıdır. Teori, herhangi bir olayı, vakayı, görüngüyü açıklamak için kullanılan düşünce sistemidir. Genel anlamda, kuram, bir düşüncenin genel, soyut ve rasyonel olmasıdır.

Kanun: Bir hipotez ya da prensip hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde teyit edilir ve herkes tarafından kabul edilirse kanun haline gelir. Tipik olarak bilim kanunları, matematik formülleriyle ifade edilir.

Bilimsel Teori

Zamandan bağımsız (Her zaman diliminde) edilen ve doğrulanan deney ve gözlem ile bilimsel metot aracılığıyla elde edilen, doğanın bazı yönlerinin açıklamasıdır. Tüm bilimsel bilgiler gibi, (istisnalar olabilir) bilimsel kuramlar doğaları gereği tümevarımsaldır.

Büyük Patlama

Tekillik Teorisi

Büyük Patlama Teorisi’ne göre evren 14 milyar yıl önce büyük bir patlama sonucunda oluşmuştur. Patlamadan önce, evren tek bir noktada sıkıştırılmış halde, bütün maddeleri içinde barındırıyordu. Patlamadan sonra, tek bir nokta gitgide genişleyerek şu anki evren haline geldi. Patlamanın etkisi hala günümüzde devam etmekte, evren sonsuz bir şekilde genişlemektedir.

 Hubble Kanunu

Uzayın derinliklerinde gözlenen nesnelerin dünyadan uzak göreceli bir hızda yorumlanabilir. Astronomik araştırmaları sonucunda Hubble, Samanyolu’ndan başka galaksilerin de olduğunu keşfetmiştir. Hatta bu galaksilerin bizimkinden gitgide uzaklaştığını anlamıştır. Hubble’ın en büyük başarısı, bu uzaklaşmanın galaksiler arasındaki mesafeyle doğru orantılı olduğunu keşfetmesidir. Yani, bir galaksi diğerine ne kadar uzaksa o kadar büyük bir süratle uzaklaşıyordu. Hubble Kanunu; Hız = Hubble Sabiti x Mesafe. Hubble Sabiti, evren genişleme oranını verir.

Zamanla değişiklik gösterir. Şu an kabul edilen değer 1 megaparsek için 70 km/s’dir.

Kepler’in Gezegensel Hareket Kanunları

Kepler, gezegenlerin kendi güneşlerinin (yıldızlarının) etrafındaki dolanımını  üç temel yasa ile açıklamıştır.

  • Her gezegen, odak noktalarının birinde güneşin bulunduğu elips bir yörünge üzerinde hareket eder.
  • Bir gezegeni güneşe bağlayan çizgi eşit zaman aralıklarında eşit alanlar tarar. Resimde görüldüğü gibi, iki turuncu alan birbirine eşittir. Böylece gezegenler, güneşlerinden uzaklaştıkça yavaşlar, yakınlaştıkça hızlanır.
  • Bir gezegenin yörüngesel periyodunun karesi, dolandığı elipsin ana eksen uzunluğunun küpüyle doğru orantılıdır.

Newton’un Evrensel Kütle Çekim Kanunu

Newton'un Evrensel Kütle Çekim Yasası – Uzay Teknesi

Binlerce yıl ayaklarımızın yerde durduğu yüzyıllarca yıl ise dünyanın güneş etrafında döndüğünü biliniyordu. Lakin neye göre burum böyle soru ile Newton devrim niteliğinde bir teori ortaya çıkardı ve zamanla kanuna dönüştü.

Dalından kopan bir elma niçin yukarıya doğru değil de, yere doğru düşer?

Newton’un Hareket Kanunları

Lisede fizik dersi alan herkes F=m*a formülünü duymuş ve sınavlarda en az bir kez kullanmıştır. Bilimin aykırı çocuklarından Newton’un yeni kanunu birçok mühendislik dalının temelini atacağını kimse bilemezdi.

Newton'un Hareket Yasaları | Matematik Günlüğü

Bir cisim üzerine etki eden kuvvetler ve cismin hareketi arasında ilişkileri koyan üç yasadır.

  • Bir cisim üzerine hiçbir kuvvet etki etmediği sürece, cisim hareket durumunu korur. Duruyorsa durur, sabit hızla hareket ediyorsa sabit hızla hareketine devam eder.
  • Bir cisim üzerindeki net kuvvet, cismin kütlesi ve ivmesinin çarpımına eşittir. Yani F = m x a.
  • Her etkiye karşılık, eşit ve zıt büyüklükte bir tepki vardır.

 

Termodinamik Kanunları

Bilimsel Teori
Tipik bir termodinamik sistem: ısı sıcak kaynatıcıdan soğuk yoğunlaştırıcıya doğru hareket eder ve bu sayede bir iş ortaya çıkar.

Makine ve İnşaat Mühendislik öğrencilerinin korkulu rüyası olan Termodinamik, 1931’de  Ralph H. Fowler tarafından tanımlanmıştır.

Termodinamik, bir sistem içerisinde enerjinin nasıl çalıştığını inceleyen bilim dalıdır. Bu sistem, bir motorun içi olabilir, Dünya’nın merkezi olabilir, ya da evrenin kendisi olabilir.

  • Enerji yoktan var edilemez, var olan enerji yok edilemez, sadece bir şekilden diğerine dönüşür.
  • Bir sistemde verim hiçbir zaman yüzde yüz olamaz. Çünkü evrende entropi (yani düzensizlik) sürekli artar, böylece enerji işe dönüştürülürken bir miktar kayıp entropiye gider.
  • Sıcaklık mutlak sıfıra yaklaştıkça, hareket azalır. Mutlak sıcaklık 0 Kelvin yada, -273 C’dir. Sıcaklık mutlak sıfıra yaklaştıkça, düzensizlik gitgide azalır ve sabit bir sayıda sabitlenir.

Arşimet Prensibi

Mutlaka “Evreka (Eureka) kelimisini duymuşuzdur. Arşimet, suyun kaldırma kuvveti duş sırasında keşfettikten sonra çırılçıplak dışarıda koşmaya ve “Eureka” diye bağırmaya başlamıştır. Nedir bu kaldırma kuvveti peki? Su kendi yoğunluğundan az yoğunluğa sahip olan cisimleri yüzeyine doğru itmektedir. Yoğunluk farklarından ortaya çıkan bu itki kuvvetiyle cisim yüzmeye başlar. Bu kuvvet F = Cismin batan hacmi x Özkütlesi x Yerçekimi İvmesi şeklinde indirgenir.

Bernoulli Prensibi

Bernoulli ilkesi (prensibi) nedir?

Sıvı ile deneylerde kimya ve fizik derslerinin vazgeçilmezi olan Bernoulli Prensibi sıkıştırılamaz akışlar için geçerlidir. Bernoulli denkleminin yaygın hali,

 

Genel Görelilik Kuramı

Genel Görelilik Kuramı

Bilimsel teorilerde 20. yy a damga vuran Einstein’ın Genel Görelilik Kuramıdır. Zamanın bile farklı referans noktaları için farklı değerlere sahip olabileceğini, hiçbir şeyin mutlak olarak ölçülemeyeceğini ispatladı.

Üç temel ilkeye dayanan teori aldatıcı bir şekilde basit görünüyor. Birincisi, “mutlak” bir referans çerçevesinden söz edemeyiz. Bir nesnenin ivmesini, hızını veya zamanı nasıl deneyimlediğini ölçtüğünüzde bu daima başka bir şeye göre gerçekleşir. İkincisi, kim ölçerse ölçsün, ölçümü yapan kişi ne kadar hızlı olursa olsun, ışık hızı aynıdır. Üçüncüsü hiçbir şey ışıktan hızlı olamaz.

Heisenberg Belirsizlik İlkesi

Heisenberg Belirsizlik İlkesi - Fizik. Net. Tr

Heisenberg Belirsizlik İlkesine göre, bir elektronun pozisyonu çok net bir şekilde belirleyebildiğinde, o elektronun momentumunu aynı netlikte hesaplayamazsın. Ya da tam tersi şekilde. Bunun sebebi ise, elektronun hem dalga hem parçacık özelliğini göstermesi. Yani, elektronun pozisyonunu hesaplarken parçacık olarak düşünüyoruz, fakat momentumunu hesaplarken dalga olarak düşünmemiz gerekir.

Titreşim sayısı ve enerji niceliği az Dalga boyu uzun Bekleme süresi uzun Belirsizlik büyük

Titreşim sayısı ve enerji niceliği çok  Dalga boyu kısa Bekleme süresi kısa Belirsizlik küçük

 

Yazamadığımız daha birçok bilimsel teori mevcut. Eğer seri haline gelirse ileride bilimsel teorilerden Kuantum teorileri ve Schrödinger’in Kedisi‘ni ele alacağız. Okuduğunuz için teşekkür ederiz…

Bir önceki yazımı buradan okuyabilirsiniz…. 


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win