Balık Kılçığı Diyagramı Kim Buldu?/Balık İskeleti Nedir?

Balık kılçığı diyagramı ya da diğer adıyla Ishikawa diyagramı bir problem için olası sebep ve sonuçların sınıflandırılmasında kullanılan bir analiz yöntemidir. Kalite çalışmalarında sıklıkla kullanılan bu yöntem ismini şekil bakımından balık kılçığını andırmasından almıştır. İlk olarak 1943 yılında Kaoru Ishikawa tarafından kullanılması nedeniyle mucidinin adıyla Ishikawa diyagramı olarak da bilinmektedir.

Balık Kılçığı Diyagramı/Neden Sonuç Diyagramı/İshikawa Diyagramı

Balık kılçığı diyağramı neden-sonuç ya da Ishikawa Diyagramı olarak da bilinmektedir. Balık kılçığı diyagramı sorunlara bütüncül bir açıdan bakabilmemizi sağlamasıyla beyin fırtınalarının vazgeçilmez bir uygulamasıdır. Ortaya atılan fikirlerin hızlı bir şekilde kategorize edilmesinde oldukça kullanışlıdır.

Balık Kılçığı Diyagramı Ne Zaman Kullanılır?

  • Ekip olarak çalışırken ortaya çıkan farklı fikirleri bir arada görebilmek için,
  • Bir problemin olası nedenlerini belirlerken,
  • Beyin fırtınası sırasında düşünceler monotonlaşmaya başladığında,
  • Sebep-sonuç ilişkisi kurmakta zorluklar yaşandığında balık kılçığı diyagramı kullanılabilir.

Balık Kılçığı Diyagramı Aşamaları Nelerdir / Nasıl Yapılır?

Metot ve diyagram 5 aşamada oluşturulmaktadır.

  • Problemi Belirlemek
  • Temel Nedenleri Seçmek
  • Tüm Nedenleri Değerlendirmek
  • Nedenlerin Alt Başlıklarını Değerlendirmek
  • Eksik Kısımları Tamamlamak

1.Adım: Problemi Belirlemek

Bir kâğıt veya yazı tahtası alınır ve soldan sağa doğru düz bir çizgi çizilir. Grup içerisinde beyin fırtınası yapılarak ana problem belirlenir. Belirlenen bu problem çizginin sonuna balığın kafası olacak şekilde yazılır ve etrafı çerçevelenir.

2.Adım: Temel Nedenleri Seçmek

Problemin ana nedenleri hakkında beyin fırtınası yapılır ve şemada kullanılacak temel başlıklar belirlenir. Seçilen bu ana nedenler yatay okun etrafına 45 derecelik açılarla çizilen okların üzerine gelecek şekilde başlık olarak yazılır. Genellikle bu aşamada aşağıda göreceğiniz türde başlıklar tercih edilir.

  • Metotlar
  • Ekipmanlar
  • İnsan Gücü
  • Materyaller
  • Ölçüm
  • Çevre vb.

3.Adım: Tüm Nedenleri Değerlendirmek

Sorunun tüm olası nedenleri düşünülür ve hepsi arasında bir neden sonuç ilişkisi kurulur. Temelde “Neden böyle bir durum ortaya çıktı?” sorusuna cevap aranır. Ortaya çıkan yeni fikirler balık kılçığı diyagramında uygun başlığın altına yazılır.

4.Adım: Nedenlerin Alt Başlıklarını Belirlemek

Belirlediğimiz ana sebeplere “Neden bu sorun oluştu?” diye ayrı ayrı sorulur ve alt başlıklar belirlenir. Nedenlerin dallandırılıp alt başlıklara ayrılması daha derin düşünmemize ve etkili analizler yapmamıza katkıda bulunur.

5.Adım: Eksik Kısımları Tamamlamak

Veriler diyagrama aktarıldıktan sonra gözden geçirilmelidir. Alt başlıklarına çok değinilmeyen sebepler varsa onlara odaklanılıp yeni fikirler üretmek gerekebilir. Bu adım balık kılçığı diyagramını bütün olarak ele almamızı ve varsa gözümüzden kaçırdığımız noktaları fark etmemizi sağlar.

Balık Kılçığı Diyagramı Örnekleri

Aşağıda gördüğünüz balık kılçığı diyagramı Örnek1, benzin israfı probleminin nedenlerini analiz etmek amacıyla oluşturulmuştur. Bu problemi ele almak için ilk olarak ana başlıklar belirlenmelidir. Hedefe uygun olarak bu şemada malzeme, makine, metot ve insan ana başlıkları kullanılmıştır. Belirlenen bu ana başlıklar iskeletimizin gövdesini oluşturur ve mevcut probleme göre değişiklikler gösterebilir.

Balık Kılçığı Diyagramı Örnek1

Omurganın oluşturulmasının ardından belirlenen bu ana başlıklar hakkında tek tek beyin fırtınası yapılarak sebeplerin detaylarına inilir. Konuyu detaylandırmak ve problemi çok yönlü olarak ele almak adına bu aşama çok önemlidir. Beyin fırtınası ile elde ettiğimiz yeni alt başlıklar aşağıda Örnek2’de görüldüğü gibi yerleştirilerek balığın kılçıklarını oluşturur. Kılçıkları oluşturan nedenler yerleştirilirken genellikle önem sırası dikkate alınarak çok önemliden az önemliye doğru sıralanır. Çünkü önem sırasına göre sıralama yapılması problemin önceliklerini ortaya çıkararak eylem planımızı oluşturmamızı kolaylaştıracaktır.

Balık Kılçığı Diyagramı Örnek2

Tüm veriler yerleştirildikten sonra probleme neden olan faktörler sebepleri ile birlikte göz önüne getirilmiş olacaktır. Bu aşamadan sonra yapmamız gereken tek şey sorunları bütüncül olarak ele alarak çözümler üretmektir. Çözüm üretme aşamasında balık kılçığı diyagramı problemimizin nedenleri ve alt nedenleri ile analiz edilmesini kolaylaştırır.

Balık Kılçığı Diyagramının Faydaları

  • Problem çözme sürecini daha düzenli hale getirerek hiçbir sorunun gözümüzden kaçmamasını sağlar.
  • Analitik düşünme ve etkin problem çözme yeteneklerini kazandırır.
  • Balık kılçığı diyagramı ile bir problem çeşitli yönleriyle ele alınır ve sabit bakış açısından uzaklaşılmış olunur.
  • Yaratıcı düşünme becerisini arttırır.
  • Analiz ve sentez yapabilme yeteneğini geliştirir.
  • Beyin fırtınası yapılırken probleme doğrudan odaklanmayı ve konun sapmamasını sağlar.

Balık Kılçığı Diyagramı Hangi Programda Çizilir?

Diyagram Excell’de manuel olarak, Canva üzerinden sunulan templateler ile birlikte çizilebilmektedir. Ayrıca internet içerisinde boş balık kılçığı ve neden-sonuç diyagramı şablonları bulabilir ve onlardan faydalanabilirsiniz.

Balık kılçığı diyagramı çok yönlü düşünceyi geliştiren ve sorunu bütün nedenleriyle ele almamızı sağlayan bir teknik olduğundan saymakla bitiremeyeceğimiz faydaya sahiptir. Bu nedenle başta endüstri mühendisliği olmak üzere birçok mühendislik alanı için öğrenilmesi ve kullanılması gereken yöntemlerin başında gelir. Bu diyagramı anlamak problemi çözme aşamasında doğru nedenleri belirlemek adına fazlaca yarar sağlayacaktır.


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win