Biliyorsunuz ki son zamanlarda ülkemizde yeni bir gündem maddesi var; Ayasofya. Bu yazımda gündemi ucundan tutup sizler ile tarih boyunca birçok farklı dine ibadethane olmuş, günümüzde de müze olarak varlığını sürdüren Ayasofya’yı ele almak istedim. Ayasofya’nın önemini daha iyi kavramak adına medeniyetlerce paylaşılamayan bu görkemli eseri incelemeye ne dersiniz?

Ayasofya

Kısaca Ayasofya Hakkında Bilgi

Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından, 532-537 yılları arasında bir patrik katedrali olarak İstanbul’da inşa ettirilmiştir. İsmini eski Yunancada kutsal anlamına gelen Agía ve bilgelik anlamına gelen Sofía sözcüklerinin birleşiminden almıştır.  “Kutsal Bilgelik” anlamına gelen ibadethane Ortodoksluk mezhebince büyük önem taşır.

İstanbul’un Osmanlı topraklarına katılmasının ardından 1 Haziran 1453 tarihinde Fatih Sultan Mehmet İstanbul’daki ilk Cuma namazını Ayasofya’da kıldı. Bu tarihten sonra Ortodoksların katedrali, Müslümanların camisi haline geldi. Çan ve Haç kaldırılarak yerine mihrap ve minber yapıldı. Mozaiklerinin üstü İslam dinine uygun olmaması sebebiyle kapatıldı.

1931 yılında ibadethanenin tarihi mozaiklerinin ortaya çıkarılması adına yapılan çalışmalar nedeniyle cami ibadete kapatıldı. 24 Kasım 1934’teki Bakanlar Kurulunca müze olarak yeniden açılmasına karar verilen Ayasofya, 1 Şubat 1935’te katedral ve cami kimliklerine yeni bir kimlik ekledi ve müze olarak ziyaretçilere açıldı.

Tarihi Ayasofya Mozeikleri

Peki, Ayasofya Neden Gündemde?

Geçtiğimiz günlerde İstanbul’un fethinin yıl dönümü nedeniyle Ayasofya’da fetih suresinin okunması ardından tekrar ibadete açılması tartışmalarını getirdi. Kendilerinde buna dahi karışma haddini gören Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Ayasofya’da Kuran’dan ayetler okunmasını Hristiyanların dini duygularına hakaret anlamına geldiğini söyleyerek eleştirdi.

Türkiye ise bu sözlere Ayasofya’nın çok dinli niteliğine ve uluslararası sözleşmelere aykırı bir şekilde hareket edilmediğini söyleyerek yanıt verdi. Dışişleri Bakanımız konu ile ilgili şu açıklamayı yaptı.

“Ayasofya kesinlikle uluslararası bir konu değildir. Ulusal egemenlik konusudur.”

Tekrar İbadete Açılması Söz Konusu Mu?

Aslına bakarsak bu tartışmalar yeni değil, ilk kez de gündeme gelmiyor. Hakkındaki tartışmalar 2000’lerin başından bu yana devam ediyor. Müzenin resmi internet sitesindeki, “1936 tarihli tapu senedine göre, Ayasofya “57 pafta, 57 ada, 7. parselde Fatih Sultan Mehmed Vakfı adına Türbe, Akaret, Muvakkithane ve Medreseden oluşan Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi” adına tapuludur”  ifadesini esas alan gruplar müzenin yeniden camiye dönüştürülmesini talep ediyorlar. Bu kapsamda bir takım dernekler konuyu Danıştay’a taşıyarak nihai bir sonuca bağlanması için çalışmalar başlattı. Danıştay’ın 2 Temmuz’da kararını vermesi bekleniyor.

Uluslar Arası Standartlarca Bu Mümkün Mü?

Konuyu uluslar arası bir çerçeveden ele alırsak Ayasofya’nın tekrar ibadete açılması çok zor görünüyor. Neden mi? Çünkü Ayasofya, halihazırda UNESCO’nun Dünya Mirası Varlıkları Listesi’nde yer alıyor. 1985 yılından beri dünya mirası olarak kabul edilip korunuyor. Hatta bu kapsamda ülkemiz ve UNESCO arasında dünya kültürel ve doğal mirasının korunmasına dair sözleşme var.

Ayrıca Türkiye’nin UNESCO listesinde tam 18 tane korumaya alınmış kültürel mirası var ve 50 tanesi de listeye girebilmek için aday durumda. Bu konular göz önünde bulundurulduğunda ülkemizin UNESCO ile yapılan sözleşmeleri hiçe sayarak müzeyi tekrardan camiye çevirmesi söz konusu görünmüyor. Çünkü bu adım diğer 17 kültürel mirasımızın da listeden çıkartılmasına neden olacağından ülkemizin maddi ve manevi çıkarlarını zedeleyecek nitelikte.

Son 12 yılda 30 milyon 946 bin 839 ziyaretçi ağırlayan tarihi yapı ülkemiz için ilgi gören bir tarihi turizm noktası ve bizim için bir kültür mirastır. İlerleyen tarihte tartışmaları bitirecek son kararı Danıştay verecektir.

21/11/1934 tarihli 2/1589 sayılı Bakanlar Kurulu Kararını, Danıştay Onuncu Dairesinin 2/7/2020 tarihli ve E:2016/16015, K: 2020/2595 sayılı karar ile iptal ettiğinden dolayı tekrar T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredildi. 10/7/2020 tarihinde açıklanan bu karar ile 24/7/2020 Cuma tarihinde ibadete açılacağı duyrulmuştur.


What's Your Reaction?

hate hate
0
hate
confused confused
0
confused
fail fail
0
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win